Bugun...


Prof. Dr. CANER IŞIK

facebook-paylas
BİLEN KURBAN OLANDIR
Tarih: 30-07-2020 16:27:00 Güncelleme: 11-08-2020 22:04:00


BİLEN KURBAN OLANDIR
(Bilen Kurban Olur Bilmeyen Başkasın Keser)

 

Kurban sunmak insanlık tarihinin en eski tapınma biçimlerinden biridir. Kıymetli olandan vazgeçmek, ilahlara ve ilahlara hizmet edenlere destek olmak anlamında paylaşmanın ve kendinden vermenin en eski biçimidir. Başka bir manada karşılığın ilahi olandan alınacağına inanılması ile maddi ve manevi bir değerin verilmesi eylemine kurban denir. 


Kurban vermek, tarih boyunca kanlı ve kansız kurban olarak da iki farklı biçimde karşımıza çıkmıştır. Kanlı kurbanlar bir cana kıyılarak canın kanının akıtılması vasıtasıyla yapılan kurbanlardır. İnsanlık tarihi bu kurban vermenin gerçekleştirildiği izlerle doludur. Arkeolojik eserlerde rastladığımız tapınaklar ve bu tapınakların sunakları söz konusu “ibadetin” gerçekleştirildiği yerlerdir. Çeşitli hayvanların kurban edilmesinden, insanın kurbanına, bakire kızların kurbanına kadar kurban edilen canlılar çeşitlidir. Kanlı kurbanlardaki ana mantık. Kurbanın canının alınıp ilahi olana sunulması ve ilahi olana bir mesajın, isteğin, teşekkürün iletilmesidir. İlahi olan ile doğrudan temas mümkün olmadığı için, insanlar böyle bir iletişim yolunun olabileceğini öngörmüş ve tarih boyunca en eski ibadet olarak gerçekleştirmiştir. Kurbanı kendi elleriyle boğazlayıp, boğazladığı canın vasıtasıyla haber göndermek, dilek dilemek veya teşekkür etmek insanlar için yüzyıllardır anlamlı olmuştur. İnsanlar can bedelini ödeyen “ruhun” vasıtasıyla ilahi olanlarla bağ kurmayı hep dilemiştir. Bu dilek tarih boyunca da kanlı kurban olarak karşımıza çıkmıştır. Kanlı kurbanların, kabul edildiği sosyal ortamlarda önemli işlevleri de olmuştur. Kurban etkinlikleri aynı zamanda bir şölen etkinliğidir. Şölenler yoksulların, yoksunların artık malları doyasıya yediği ortamlardır. Bu anlamıyla özellikle hayvan kurbanları hem yapılan tapınaklar için sağlam bir gelir hem de yoksulların et yüzü gördüğü ortamlar olmuşlardır. Sosyal bir faydası olduğu için de tarih boyunca en etkin varlık göstermiş paylaşma biçimi olmuştur.


Kansız kurban ise adak diye de adlandırabileceğimiz, ürünlerden, üretilenden, emekten ve belli yoksunluklara girmek vasıtasıyla adanan kurbanlardır. Bir ürünün belli bir oranını vermek, bir iş, bir istek gerçekleştiğinde belli miktar bir değeri vermek veya emeğini vermek buna örneklerdendir. Burada önemli olan gerçekte bir değeri olan şeyi bir karşılık almadan ilahi olanın rızası ve teşekkürü için sunmaktır. Bu tip kurbanlar da tapınaklar için ciddi gelir kaynağı olmuş aynı zamanda yoksunlar için değerlerin paylaşılmasına vesile olmuştur. Kansız kurbanın bir çeşidi de kişinin olan bir şeylerden vazgeçmesi şeklinde olan, daha derin, daha içsel ve kişinin kendi öz benliği ile karşılaşmasını sağlayan adaklardır. Bu oruç adamak, susmak, yememek, toplumdan uzaklaşıp çekilmek gibi adaklardır. Bu adaklar kişinin ruhsal olarak arınmasını sağlayan ve kişiyi süreç içinde derinleştiren adaklardır ve asıl amacı nefis kontrolü ve nefsin ruh tarafından kontrol altına alınması süreçlerinin bilinçli hale getirilmesidir. 


Çok tanrılı dinlerin temel ibadeti olan kurban sunmak dinlerin tek tanrılı olmasıyla birlikte belli bir disipline sokulmuş ve süreç içinde somut kan akıtmaktan nefsin ince hatlarında mücadeleye kadar genişleyen uygulama alanlarını ortaya çıkarmıştır.


İbrahim’i dinlerde kurban teması güçlüdür. Yahudilik birçok ritüeli ile kurbanı kutsar ve özel günlerinde kanlı kurban ve kansız kurban ayinleri düzenler. Hristiyanlık günümüzde kurban kesmez ama peygamberleri daha doğrusu Tanrının oğlu olarak gördükleri İsa’yı Tanrının kuzusu, kurbanı olarak görür ve insanlığın bütün günahlarını affettirmek için kendisini kurban olarak sunduğunu iddia eder. İslamiyet ise kestiklerinizin ne kanları ne de canları bize ulaşmaz diyerek insanlığa bu eski alışkanlık üzerinde yeniden düşünmesi için bir ayar vermeye çalışır. Kamuya ait olan varlıkların (hayvan, mal, ürün) üzerinde Allah’ın adı vardır diyerek, bunları Allah adına yoksul ve yoksunlarla paylaşmayı öne çıkarır ve Allah’a yakınlaşma sağlayacak takvaya yani güzel ahlaka, nefis ile mücadeleye dikkat çeker. 


Kuran-ı Kerim’de kurban üzerine birçok ayet olduğu belirtilir. Kelimelerin tefsiri ile hayvan kesmeyi gerekçelendiren yorumlar olduğu gibi paylaşmak, yakınlaşmak, kamu malını işaret etmek gibi yorumlayan müfessirler de vardır. Bu konu uygulama içinde asıl anlamının kavranılacağı bir konudur. Kurbandan maksat vermek ve karşılıksız vermektir, ihtiyacı olana, muhtaç olana vermektir. Söz konusu adak hayvan ise bu hayvanın paylaşılması gerekir. “Hak için kurban küp için kıyma” anlayışı ile yapılan adaklar riya adaklarıdır. Sadece kendisine et gönderenlere et gönderenlerin yaptığı adak sahtekârlıktır. Et fiyatı kurbanda daha ucuza geliyor diye hayvan boğazlayıp yıllık et stoku yapmak ibadete riya bulaştırmaktır. Bunun üstüne kurban kesiyor gösterisi yaparak başkalarına üstünlük taslamak, yaptığı ile övünmek, kurbanı ucuza kapatmaya çalışmak, et taksiminde uyanıklık yapmak bunlar başlı başına yapılan hizmeti boşa çıkaran, edebe uygun olmayan davranışlardır. ,


Kurban, gerçek manada hayvan olan yerlerimizin ıslah edilmesidir. Dünyaya ait yönümüz, dünyaya ait yanımız nefsimizdir. Ruhumuz ise ilahi olana Tanrıya benzeyen yönümüzdür ve  nefsimizi kontrol altına almaya çalışır. İşte en beğendiğimiz vazgeçemeyeceğimizi sandığımız şeyden hak rızası için vazgeçmek başka yüzlerce hayvanı boğazlamaktan yücedir. Unutulmamalıdır ki “kestiklerimizin ne kanları ne de canları Allaha ulaşmamaktadır”. Hayvanların gösteriş için kesilmesi hem o hayvana eziyet hem de bu eylemi yapan için yüktür. Kurban bayramının gerekçesi olarak anlatılan Hz. İbrahim gibi olmadıkça yani bıçağı nefsine çalmadıkça, arınmış ve arı kılınmış İsmail’e yani ruhuna kavuşamazsın. Hayvana yakın şuursuz hallerini terk edip, halife olan insana dair olan hallerini ortaya çıkarmadıkça kurban olmayı idrak etmek mümkün değildir. Filozof Kierkegaard “ancak kendine bıçağı çeken İshak’ına kavuşur”  derken bunu işaret etmektedir. Erenlerin “Hak yoluna kurban imam Hüseyin” dedikleri böyle bir kurbanlıktır ve Hz. Hüseyin; Muhammed Mustafa’nın, Fatıma-ül Zehra’nın, Ali-el Murtaza’nın vasiyeti üzerine ömrünü hakka adamış ve sonucunu Kerbela çölü olarak görmüştür. 


Hak yolunda olanlar kurban edilecek olanın nefsi ve nefsinin hayvani yönleri olduğunu bilir. Arınmayı, yücelmeyi, ahlakta yüksek faziletler göstermeyi kendine hedef koyar. Gelin bu kurban bayramında kendimizi gözden geçirelim nefsimizin terbiyesinde bize güç gelen yönleri bırakmak için söz verelim ve sözümüzü tutalım. Örneğin sigarayı bırakalım, öfke kontrolü yapalım, kıymet verdiğimiz şeylerle aramıza mesafe koyalım. İlla da hayvan kesecek isek lütfen gösteriş yapmadan, ihtiyaçlı olanlara vererek, biriktirmeyerek paylaşmanın faziletini yaşayarak, hayvandan rızalık alarak ve onun temiz niyetlerle hak için yollanmasına vesile olarak bu eylemi gerçekleştirelim.


İnsanlık tarihi ruhta uyanış zamanlarını yaşamaktadır. Bu dönem her şeyin iç manasıyla göründüğü ve şeklin itibarının kalmadığı bir dönemdir. Son Covit 19 salgını da bu gösteriş uygarlığını bu maddi uygarlığın artık yaşayamayacağının işaretlerini vermektedir. Siyasetin baskısını arttırdığı hiçbir maddi gücün insanı uyanış sürecinden geri düşüremediği bu dönemde kurban ve kurban olmak anlamları da artık gerçek anlamlarına kavuşmalıdır. Şekli olan ve gösterişle güç elde edildiği sanılan bütün anlayışlar bu yüzyılda değişmek ve dönüşmek zorundadır. Kurban insanlığın ilk dönemlerinde ilahlarla bağlantı için yapılmıştır. Daha sonraları nefs ile mücadele yönünde işaretler verilse bile asıl anlamına bu yüzyılda kavuşmuştur. Bu yüzyılda artık bilinmektedir ki ilahımız hak olan yönümüz Yaradan’a ait olan yönümüz ruhumuzdur. Ruhumuzla bağ kurmamızı engelleyen şey ise nefsimizdir. İşte asıl kurban asıl boynuna ip geçirilmesi gereken, kontrol altına alınması gereken, ıslah olmuyorsa etkisiz hale getirilmesi gereken nefsimizdir. Nefsini kurban etmeyi amaç edinmek her hak dostunun birinci görevidir. Bu görevin ifası müminin miracıdır. Ruh ile temas etmek, ruhun emrine girmek, hakkın emrine girmek ve hak olan ne ise o olsun demektir. İnsanlık tarihi maksat güneşinin parladığı ufkun eşiğindedir. Güneş tüm parlaklığı ile cihanı aydınlatmakta ama insanlar kendi kurduklarına taptıkları ve kendi zanlarına göre yollar kurdukları için kendi zanları içindeki deliklerden bakmaktadırlar. Körlerin biçtiği elbiselerin giyildiği çağımızda hak pazarında her eylemin, her ibadetin içyüzü açıkça anlatılmaktadır. Nefsini ıslah etmesi gerektiğini açıkça anlayanlar bir ömür bu çabaya kendini adamakta ve nefsini kurban etmekte, bu anlayıştan uzak olanlar ise kendi suçunu atacak yer aramakta ve hayvan keserek ruhsal tatmin yaşamayı hedeflemektedir. Paylaşmak için edeple bu ibadeti yerine getirip asıl maksada odaklananları tenzih etsek de bu yüzyılda artık hak olan gerçekleri hakça söylemekten çekinilmemelidir. İnsanlığın zamanı azdır. Ya nefsine bıçağını çekecek İsmail’ine kavuşacak ya da zanlarıyla kurduğu dünyanın yok oluşunu izleyecektir.


Hak cümlemize hak olanı anlamayı ve dinlemeyi nasip etsin. Gerçek kurbanın kendi hayvani benliğimizi ortadan kaldırmak ve ruhsal alanımıza yakınlaşmak olduğunu kavratsın. Hak olanla olmanın verdiği mutluluğu, kurban olmanın idrakini cümle hak edenlere nasip etsin.  

Prof. Dr. Caner IŞIK

OLAY AYDIN



Bu yazı 23609 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
98935 Okunma
68922 Okunma
68814 Okunma
67727 Okunma
62881 Okunma
58065 Okunma
54068 Okunma
53765 Okunma
47953 Okunma
45530 Okunma
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Başakşehir FK 32 19 4 9 62 31 66 +31
2 Trabzonspor 32 17 4 11 71 37 62 +34
3 Sivasspor 32 16 7 9 52 35 57 +17
4 Beşiktaş 32 17 10 5 54 40 56 +14
5 Galatasaray 32 14 8 10 50 34 52 +16
6 Alanyaspor 32 14 9 9 57 35 51 +22
7 Fenerbahçe 32 14 10 8 55 43 50 +12
8 Gaziantep FK 32 10 10 12 46 48 42 -2
9 Antalyaspor 32 10 11 11 38 50 41 -12
10 Göztepe 32 10 13 9 40 45 39 -5
11 Kasımpaşa 32 11 15 6 48 54 39 -6
12 Gençlerbirliği 32 9 14 9 39 51 36 -12
13 Denizlispor 32 9 15 8 31 46 35 -15
14 Konyaspor 32 7 13 12 30 46 33 -16
15 Yeni Malatyaspor 32 8 16 8 44 47 32 -3
16 Çaykur Rizespor 32 9 18 5 34 54 32 -20
17 Kayserispor 32 8 16 8 39 69 32 -30
18 MKE Ankaragücü 32 6 15 11 30 55 29 -25
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 33 18 6 9 45 27 63 +18
2 BB Erzurumspor 33 17 8 8 38 25 59 +13
3 Adana Demirspor 33 16 7 10 68 43 58 +25
4 Akhisarspor 33 16 8 9 43 35 57 +8
5 Bursaspor 33 17 8 8 48 38 56 +10
6 Fatih Karagümrük 33 14 8 11 50 39 53 +11
7 Altay 33 13 8 12 46 36 51 +10
8 Keçiörengücü 33 12 10 11 29 25 47 +4
9 Ümraniyespor 33 12 13 8 47 47 44 0
10 Giresunspor 33 12 13 8 38 45 44 -7
11 Menemenspor 33 11 12 10 41 45 43 -4
12 İstanbulspor 33 9 11 13 45 40 40 +5
13 Balıkesirspor 33 9 13 11 33 44 38 -11
14 Altınordu 33 8 13 12 36 43 36 -7
15 Boluspor 33 5 13 15 27 41 30 -14
16 Osmanlıspor FK 33 7 17 9 37 53 27 -16
17 Adanaspor 33 3 18 12 30 52 21 -22
18 Eskişehirspor 33 7 20 6 34 57 12 -23
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 17/07/2020 Galatasaray vs Göztepe
 18/07/2020 Alanyaspor vs Denizlispor
 18/07/2020 Başakşehir FK vs Kayserispor
 18/07/2020 Trabzonspor vs Konyaspor
 19/07/2020 Çaykur Rizespor vs Yeni Malatyaspor
 19/07/2020 MKE Ankaragücü vs Antalyaspor
 19/07/2020 Beşiktaş vs Fenerbahçe
 19/07/2020 Gaziantep FK vs Kasımpaşa
 20/07/2020 Sivasspor vs Gençlerbirliği
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 17/07/2020 Menemenspor vs Altınordu
 18/07/2020 Adana Demirspor vs İstanbulspor
 18/07/2020 Akhisarspor vs Keçiörengücü
 18/07/2020 BB Erzurumspor vs Ümraniyespor
 18/07/2020 Fatih Karagümrük vs Adanaspor
 18/07/2020 Giresunspor vs Altay
 18/07/2020 Hatayspor vs Bursaspor
 19/07/2020 Eskişehirspor vs Boluspor
 19/07/2020 Osmanlıspor FK vs Balıkesirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Van Spor 2 - 1 Ergene Velimeşe
 15/03/2020 Bodrumspor 0 - 1 Bandırmaspor
 15/03/2020 Kardemir Karabükspor 0 - 1 Niğde Anadolu FK
 15/03/2020 Ergene Velimeşe 0 - 3 Tuzlaspor
 15/03/2020 Van Spor 0 - 1 Sakaryaspor
 15/03/2020 Sivas Belediyespor 0 - 3 Kastamonuspor
 15/03/2020 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Kırşehir Belediyespor
 15/03/2020 Uşak Spor 3 - 0 Elazığspor
 14/03/2020 Etimesgut Belediyespor 1 - 2 Eyüpspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Artvin Hopaspor 0 - 1 Sultanbeyli Bld.
 18/03/2020 Yomraspor 1 - 0 Serik Belediyespor
 15/03/2020 Kızılcabölükspor 1 - 0 Erzin Spor
 15/03/2020 Manisaspor 0 - 4 68 Aksaray Belediyespor
 15/03/2020 Serik Belediyespor 0 - 0 Düzcespor
 15/03/2020 Sultanbeyli Bld. 2 - 2 Silivrispor
 15/03/2020 Çatalcaspor 1 - 1 24Erzincanspor
 15/03/2020 Tokatspor 1 - 2 1928 Bucaspor
 15/03/2020 Artvin Hopaspor 2 - 1 Çankaya FK
HABER ARA
YUKARI