Bugun...


İsmet Nadir Atasoy

facebook-paylas
KAVLAK AĞACI
Tarih: 04-03-2020 22:56:00 Güncelleme: 07-03-2020 20:13:00


KAVLAK AĞACI
1966-1967 ders yılı, İstanbul’da ve Askeri Okulun son sınıfındayım. Muhtemelen 1966 Ekim ayının ikinci yarısı.

İşte o ders yılının sonunda -30 AĞUSTOS 1967- mezun olacak ve Astsubay olarak Türk Hava Kuvvetlerine katılacağım. Hafta sonu bir arkadaşımla çarşı iznine çıktık.

Ben 1965 yılında da Askeri Okul Sınavları için İstanbul’a geldim; ama öyle semt falan bildiğim yok.

İzmirli olan arkadaşıma uydum, birlikte geziyoruz. Ayaklarımız bizi Gülhane Parkı’na götürdü. Gülhane parkında ulu ağaçlar... Bir ara arkadaşıma:

-Üle akıdeş, gavağa bak yaav… gaplamış le ootalığa… dedim.

Arkadaşım soran gözlerle:

-Nerede, hani, hangi ağaçtan bahsediyorsun?.. diye sordu.

-Aha, şu gavakdan bahsediyon… dedim, sonradan adının “Çınar” olduğunu öğrendiğim ulu bir ağacı göstererek.

Arkadaşım:

-İyi ama o kavak ağacı değil ki; o ağaç bir çınar ağacı… dedi. Ben de: “Allah Allah, bizim gavak ne zamandan beri çınar ağacı oldu yav…” diye düşündüm…

Böyle işte…

Atça’da çınar ağacına neden kavak denir anlamam. Ben bildim bileli çınar ağacına hep kavak derler Atça’da. Kavak ağacına da hep “Servi” ya da “Selvi” deriz, değil mi? Adı ister kavak, ister çınar ne olursa olsun; önemli olan, bu ağaçların Atça tarihine tanıklık etmeleridir.

Haydi, hep birlikte Atça’nın çevresinde şöyle bir gezintiye çıkalım. Nereden mi başlayalım?

Mesela 81 No.lu kuyudan olabilir. 81 No.lu Kuyu, Bayramyeri (Hacı Kemal) Camiinin avlusunda ve başında da bir çınar ağacı. Muhtemelen Caminin inşası, kuyunun kazımı ve o çınar ağacının dikimi aynı tarihte olmalıdır. Zira caminin inşası için su gereklidir.

Öyle ya; harcı, sıvası, boyası ve badanası için su, olmazsa olmazdır. Hem sonra, susuz bir cami düşünülemez bile. Eğer cami yapacaksan önce suyunu tedarik edeceksin. Taşıma su ile değirmen dönmeyeceğine göre; o dönemde evvel emirde inşaatta kullanılacak suyun hazır olma zorunluluğu vardır. İşte Atça Parkının kenarındaki Bayramyeri Camisi avlusundaki 81 No.lu kuyunun ve kuyunun başına dikilmiş olan çınar ağacının, Caminin Rumi:1318 tarihinde yapıldığı dikkate alınırsa 1318+584=1902, dolayısıyla 2009-1902=107 yaşında olduğu ortaya çıkmaktadır.

Ancak Sayın Kenan KIVRAK, hazırlayıp Atçalılarla buluşturduğu “ATÇA’NIN TARİHÇESİ VE TARİHİ ESERLERİ” adlı eserinde Caminin R:1318 de yıkıldığı -
muhtemelen Atça’nın geçirdiği büyük depremle bu tarih örtüşüyor- ve o tarihte Hacı Abdullah adında bir hayırsever Atçalı tarafından büyük bir bakım, onarımdan geçirildiği ve yeniden Atçalıların kullanımına sunulduğunu yazmaktadır...

Sayın Kenan KIVRAK, Caminin ilk yapımının Miladî 1730 olduğunu da aynı eserinde belirtmektedir.

O halde, o çınar Ağacının kabaca bir hesapla 2020-1730=290 yaşında olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu çınar ağacının yaşından yola çıkarak Atça çevresindeki çınar ağaçlarının kaçar senelik oldukları ve hangi olaylara tanıklık ettikleri ortaya çıkarılabilir.

“Nerelerde bu çınar ağaçları?..” mı diyorsunuz.

Eski Yenipazar yolunda Zeytinli Kuyuyu geçince… Hamambaşı’nda… Veysi Kuyusu’nda… Soğukkuyu’da… Hancıoğlu’nda… Ece Kuyusu’nda… ve Diğme Kuyusu’nda… vs… vs… daha pek çok nokta sayabiliriz bu konuda.

Hatta çocukluğumda Dakil’in kahvehanesinden sonra devam edip giden o yolda bir ulu çınar ağacı hatırlıyorum.

Sevgili ağabeyim Sn. Mehmet UÇAROĞLU ile Ekim 2009 ayı içinde görüştük. Çınarların koruma altına alınması ve hatta Anıtlar Yüksek Kurulu’una tescil ettirmek gerektiğini söyleyerek bir çalışma başlatacağını müjdeledi. Heyecanlandım… “Aslında bir platform oluşturarak Yerel Yönetimle birlikte konuya el atılmalı…” dedim ben de. Yerel Yönetimin konuyu daha etkili bir şekilde takip edebileceği ortak noktasında birleştik.

İlerideki bir tarihte konuyla ilgili yeniden görüşme dilek ve temennileriyle sohbeti noktaladık.

Sohbeti noktaladık noktalamasına, ancak söz hep dönüp dolaşıp, Çınar-Kavak ikilisine geldi.

Bir ara kendisine:

-Mehmet abi, sen hiç Kavlak Ağacı adında bir ağaç duydun mu?.. diye sordum.

Gülerek:

-Evet, hem de nerede biliyor musun?..

Samsun-Vezirköprü’de. Gideceğimiz yolu tarif eden yaşlı bir Vezirköprülü vatandaş: “Yolu takip edin, yüz metre ileride bir Kavlak Ağacı göreceksiniz. Sağa dönün, yirmi, bilemedin yirmi beş metre sonra aradığınız dükkânın önünde olacaksınız…” diyerek yol tarif etmişti bize.

Ben Kavlak Ağacını ilk orada gördüm demeyeceğim; zira o benim çocukluktan beri bildiğim Kavak Ağacıydı işte; yani Çınar.

Ağacının ta kendisi… diye yanıtladı sorumu.

Sevgili dostlar; bakın ansiklopediler Kavlak Ağacı için neler yazıyor.

Önce, Kavlak kelimesini açalım.

KAVLAK: Kabuğu dökülmüş… Güneşten derisi soyulan kimse.

KAVLAK AĞACI: Çınar ağaçlarına, sürekli olarak kabuk tazelemesinden dolayı Anadolu’da Kavlak Ağacı adı da verilmektedir.

Çınar Ağacının kabuğu genellikle rüzgâr etkisi ile gövdeden düşer. Çınar, kabuklarının atılması için yeterli rüzgârı alamadığı zaman
kabukların arasında bakteri oluşumu artar ve ağacın hastalanma süreci başlar. Bu nedenledir ki çınar ağaçlarının etrafında başka ağaç türlerinin olmaması veya etrafını kaplayacak şekilde betonlaşmaya izin verilmemesi gereklidir.

Çınar ağaçları çevre kirliliğinden ve çevresel değişimlerden en hızlı etkilenen ve hemen tepki veren bir ağaç türüdür.

Şimdi de sadede gelmenin zamanıdır.

Boşuna dememişler hani: “Kısa kes, Aydın abası olsun…” diye.

Bizler öyle uzun uzun konuşmayız, sözü döndürüp dolaştırmayız, ne söyleyeceksek en kısa yoldan söyler geçeriz söyleyeceğimizi. Hatta hatta, bazı harfleri
yalamadan yutarız, yuvarlar da; söylermiş gibi yaparız.

Çocukluğumda Ali Ağa Kuyusu’nu ben hep “Alâkuyu” yani suyunun içimi hoş ve güzel olduğundan bu isim verilmiş olduğunu düşünürdüm. Meğerse Ali ve Ağa sözcüklerinin kendi içinde birbirini budamasından meydana gelen bir isimmiş bu.

Bir de “Saraylı Kuyusu” var Devrant’ta.

Onun da gerçek adının “Sarı Ali Kuyusu” olduğu hiç aklınıza gelir miydi?

Böyle işte.

Söyleyiş özelliğimizden dolayı Kavlak Ağacı zaman içinde Kavak Ağacı olarak yerleşivermiş dilimize. Düşünüldüğünde, ne kadar da sevimli geliyor insana, değil mi?

Atça, her haliyle incelenmeye, araştırılmaya değer.

Atça’da bir “Yerel Tarih Grubu”nun oluşturulması zamanı geldi de geçiyor.

Bir “Açık Hava Müzesi” niteliğinde olan Atça’yı, tarihiyle, folkloruyla, çevresiyle sağlıklı bir şekilde geleceğe taşımalıyız.

Başka ulu ağaçların gölgesinde buluşmak dileğiyle…

İsmet Nadir ATASOY

OLAY AYDIN



Bu yazı 48536 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 34 13 13 8 47 46 47 +1
6 Fenerbahçe 34 11 10 13 44 44 46 0
7 Antalyaspor 34 13 15 6 39 55 45 -16
8 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
9 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
10 Kayserispor 34 10 13 11 35 50 41 -15
11 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
12 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
13 MKE Ankaragücü 34 11 16 7 38 53 40 -15
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 34 11 18 5 37 42 38 -5
16 Bursaspor 34 7 11 16 28 37 37 -9
17 BB Erzurumspor 34 8 15 11 36 43 35 -7
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
HABER ARA
YUKARI