Bugun...


Hüseyin İLKER ALTINSOY

facebook-paylas
PEK YOKUŞMUŞ CAVUR ASAR’IN YOLLARI
Tarih: 12-07-2020 11:20:00 Güncelleme: 13-07-2020 22:42:00


Değerli okuyucularım,
Gazetemiz Olay Aydın okuyucularıyla yeni buluşmam dolayısıyla sizlere bir açıklama yapmam gerektiğine inanıyorum.


Bildiğiniz gibi, “Kerimoğlu”, “Karaova Düğünü”, “Muğla Manileri” ve “Ormancı” adlı eserlerin yazarıyım. Gazetemizin seçkin yazarlarından ve güçlü yorumcularımızdan Sayın Oktay Kaya, aynı zamanda benim üzerimde emeği olan öğretmenlerden. Onun isteği benim için önemlidir. “Muğla Folkloru”na ilişkin yazılar yazmamı istediğinde, işimin yoğun olmasına rağmen “hayır” demedim. Haftada bir gün olmak kaydıyla yöremize ilişkin folklorik değer taşıyan yazılar yazacağım. Bunların bir kısmını önceki yıllarda yayınlamıştım. Bir kısmını ise ilk kez gazetemizde yayınlayacağım. Yazacağım yazıların konusunu ise “Muğla ve insan” ana başlığı altında toplamak mümkündür. Yazılarımı bazen öykü tadında bazen de derlemeler boyutuyla sunmayı düşünüyorum. Ben yazılarımı yazayım; sizler de düşündüklerinizi benimle paylaşın.. Böyle olursa daha sağlıklı iletişim kurabileceğimizi
biliyorum..


Bu hafta ilk olarak , Muğla’nın en sevilen türkülerinden birisi olan Cavur Asar’ın Yolları’nın öyküsünü derlemeler boyutuyla ve kaynaklara bağlı kalarak aktarmaya çalışacağım. Türkümüzün sözlerinin en eski biçimiyle söylenişine ışık tutmaya çalışacağım.


Bizden önceki araştırmacıların bıraktıkları bilgiler için de onlara teşekkür etmeyi borç biliyorum..

 

PEK YOKUŞMUŞ CAVUR ASAR’IN YOLLARI

Hamamcılar ailesinden Hafize adlı kızın, Topallar ailesinden Mehmet Efe (Ercan) tarafından bıçakla öldürmesinden sonra yakılmış bir Muğla türküsüdür. Türkünün doğuşuna ilişkin birkaç anlatım vardır.
İlk anlatılan biçimiyle yazılı kaynaklara şöyle aktarılmıştır:


Topallar’ın oğlu Mehmet Efe (Ercan) Muğla Serdengeçtileri Müfrezesi zeybeklerindendir. Gençlik dönemlerinde Hamamcılar’ın kızı Hafize’yle gönül ilişkisi vardır. Ancak Hafize aynı zamanda eğlence alemlerine çağrılan bir kadındır. Bir gün Hafize’nin evine arkadaşlarıyla eğlenceye gider. Mehmet Efe’nin arkadaşlarından Partallar’ın Arap Ali,Efe’den Hafize’yi oynatmasını ister. Hafize de bu isteği yakın komşularının ölmesi nedeniyle ayıp olur düşüncesiyle reddeder. Arap Ali’nin kışkırtmasıyla Mehmet Efe, Hafize’yi korkutmak amacıyla kamasının ucuyla sol baldırından yaralar. Hafize, kan kaybından ölür. Bu ölümün ardından Muğla’nın duygulu kişileri bu türküyü yakarlar.


İkinci rivayet şöyledir:
Topaloğlu Mehmet Efe, 1887-1889 doğumludur. Aslen Çine taraflarındandır. Tütüncülükle uğraşır. Ata meraklıdır. Kurtuluş savaşı sıralarında Demirci Mehmet Efe’nin yanında silahlı kızan olarak bulunur. Ancak buradayken yaptıkları bir hata sonucu Demirci tarafından geri gönderilirler. Kır kahvesi adı verilen yurdunda her gün atıyla gelip zikke çakar ve atın yürüyüşüyle ilgili eğitimi için zikke dövdürür. Güçlü, varlıklı ve etraflı birisidir.


Tekeli İsmail Çavuş, Duraklı Koca Ali, Topallar’ın Koca Amat, Yusuf Hafızlar’ın Bahattin Çavuş’un yakın arkadaşıdır. Bu arkadaşlarıyla sık sık teneke dolusu rakıyla ayı ininde eğlence yaparlar.


Üçüncü rivayet şöyle aktarılmaktadır:
Muğla’nın kuzeyinde yer alan Asar Mahallesi’nde oturan Hamamcılar’ın Hafize (Havse) güzelliğiyle namlı genç kızdır. Hafize, Habibe Madencioğlu’nun dayısı Mehmet’e vurgundur. Ancak Topallar’ın Mehmet Efe de Hafize’ye sevdalıdır. Bu aşk karşılık bulmaz. Mehmet Efe sık sık, Hafize’yi kaçıracağı haberini salar. Hafize’yi Mehmet Efe’den kurtarmak için tez elden evlendirmeye karar verirler. Hafize’nin evleneceğini duyan Mehmet Efe önlem alır gizliden. Hafize kıza, gelinlik öncesi hamama götürmek için hazırlanmasını söylerler. Hafize eve gittiğinden epey süre geçmesine rağmen geri dönmez. Habibe Madencioğlu’nun büyük yengesi eve bakmaya gittiğinde öldürüldüğünü görür. Mehmet Efe’nin “Hafize’yi kimseye yar etmem” sözlerini bütün mahalleli bildiğinden olay onun üstüne yıkılır. 

 

Mehmet Efe bir yıla yakın avlandığı dağlara kaçar. Öldürme olayından sonra Mehmet Efe, Ayıuçtu dağı eteklerinde Oturak mevkiinde gizlenir. Bu süre içinde kendisine Düzen’den Gücük lakaplı Süleyman Topbaş yardım ve yataklık eder.1928 yılında teslim olur. Korkudan kimse şahit olmayınca dört yıl gibi kısa bir süre damda yatar. 


Havse’nin ölümünden duyulan üzüntüden, Asar Mahallesi’nden Gülayşe Ana adındaki yasçı ve düğüncü kadın tarafından, daha sonraları ise Pisili Kemancı Tahir Usta tarafından birçok düğünde türkü olarak söylenir.
Türkünün en eski söylenişinde başka deyişlerin de olduğu bilinmektedir.


Kaynakça:
(1) Mehmet Ali Eren,Öyküleri ile Muğla Türküleri adlı eseri, say:55
(2) Topaloğlu Mehmet Efe’nin 18 yıllık aylıkçısı-bedeli Körtekeli Hüseyin Gecegider’den aktarma bilgiler, Erman Şahin, Muğlalı
Avcılar adlı eseri, say: 69
(3) Habibe Madencioğlu(1922,Muğla)’dan aktarma bilgiler, kızı Çiçek Erel (1942,Emekli Başhemşire,Asar Mah.Muğla)’den
alınmıştır.
(4 ) Avni Çakmak, 1920, Düzen-Muğla
( 5) Çolak AliRıza Demirtaş’tan(1918doğ.) aktarma, oğlu Mehmet Demirtaş,,1938 Asar Mah-Muğla
1930’lu yıllarda söylenmeye başlanan türkünün sözlerinin ilk biçiminin aşağıdaki şekilde
olduğu yaptığımız derlemeler ve araştırdığımız kaynaklardaki gelişimiyle örtüşmektedir.


CAVUR ASAR’IN YOLLARI
(13’lü hece ölçüsü)
Pek de yokuşmuş Cavır Asar’ın yolları
Gırılıda vemiş al garanfilin dalları
Yakma da yakma benden başka elleri
Beni de huran Topallar’ın Mehmet’i
Böyük Asar’nan güçcük Asar’ın arası
Havse gelinin sol yanındemiş yarası
Topaloğlunun at başındaki yazması
Heç mi ödümemiş atmışbeş guruş parası
Asar üstünde Hıristo’nun da baççası
Dürülü galmış Havse gelinin bohçası
Beni hursedin de Molalı’dan başgası
Aman beni huran Topallar’ın iknesi
Böyük Asar’dan güçcük Asara mı geçtin
Hamamcılar’ın Havse gelini mi seçtin
Topallan Mehmet Havse’ye mi sevdin
Gaşık gaşık al ganını naha da içtin
Aman aman beyler mezer bene dar geldi
Ölüm acısı beyler bene pek zor geldi

Hüseyin İLKER ALTINSOY

OLAY AYDIN



Bu yazı 35050 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Başakşehir FK 32 19 4 9 62 31 66 +31
2 Trabzonspor 32 17 4 11 71 37 62 +34
3 Sivasspor 32 16 7 9 52 35 57 +17
4 Beşiktaş 32 17 10 5 54 40 56 +14
5 Galatasaray 32 14 8 10 50 34 52 +16
6 Alanyaspor 32 14 9 9 57 35 51 +22
7 Fenerbahçe 32 14 10 8 55 43 50 +12
8 Gaziantep FK 32 10 10 12 46 48 42 -2
9 Antalyaspor 32 10 11 11 38 50 41 -12
10 Göztepe 32 10 13 9 40 45 39 -5
11 Kasımpaşa 32 11 15 6 48 54 39 -6
12 Gençlerbirliği 32 9 14 9 39 51 36 -12
13 Denizlispor 32 9 15 8 31 46 35 -15
14 Konyaspor 32 7 13 12 30 46 33 -16
15 Yeni Malatyaspor 32 8 16 8 44 47 32 -3
16 Çaykur Rizespor 32 9 18 5 34 54 32 -20
17 Kayserispor 32 8 16 8 39 69 32 -30
18 MKE Ankaragücü 32 6 15 11 30 55 29 -25
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 33 18 6 9 45 27 63 +18
2 BB Erzurumspor 33 17 8 8 38 25 59 +13
3 Adana Demirspor 33 16 7 10 68 43 58 +25
4 Akhisarspor 33 16 8 9 43 35 57 +8
5 Bursaspor 33 17 8 8 48 38 56 +10
6 Fatih Karagümrük 33 14 8 11 50 39 53 +11
7 Altay 33 13 8 12 46 36 51 +10
8 Keçiörengücü 33 12 10 11 29 25 47 +4
9 Ümraniyespor 33 12 13 8 47 47 44 0
10 Giresunspor 33 12 13 8 38 45 44 -7
11 Menemenspor 33 11 12 10 41 45 43 -4
12 İstanbulspor 33 9 11 13 45 40 40 +5
13 Balıkesirspor 33 9 13 11 33 44 38 -11
14 Altınordu 33 8 13 12 36 43 36 -7
15 Boluspor 33 5 13 15 27 41 30 -14
16 Osmanlıspor FK 33 7 17 9 37 53 27 -16
17 Adanaspor 33 3 18 12 30 52 21 -22
18 Eskişehirspor 33 7 20 6 34 57 12 -23
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 17/07/2020 Galatasaray vs Göztepe
 18/07/2020 Alanyaspor vs Denizlispor
 18/07/2020 Başakşehir FK vs Kayserispor
 18/07/2020 Trabzonspor vs Konyaspor
 19/07/2020 Çaykur Rizespor vs Yeni Malatyaspor
 19/07/2020 MKE Ankaragücü vs Antalyaspor
 19/07/2020 Beşiktaş vs Fenerbahçe
 19/07/2020 Gaziantep FK vs Kasımpaşa
 20/07/2020 Sivasspor vs Gençlerbirliği
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 17/07/2020 Menemenspor vs Altınordu
 18/07/2020 Adana Demirspor vs İstanbulspor
 18/07/2020 Akhisarspor vs Keçiörengücü
 18/07/2020 BB Erzurumspor vs Ümraniyespor
 18/07/2020 Fatih Karagümrük vs Adanaspor
 18/07/2020 Giresunspor vs Altay
 18/07/2020 Hatayspor vs Bursaspor
 19/07/2020 Eskişehirspor vs Boluspor
 19/07/2020 Osmanlıspor FK vs Balıkesirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Van Spor 2 - 1 Ergene Velimeşe
 15/03/2020 Bodrumspor 0 - 1 Bandırmaspor
 15/03/2020 Kardemir Karabükspor 0 - 1 Niğde Anadolu FK
 15/03/2020 Ergene Velimeşe 0 - 3 Tuzlaspor
 15/03/2020 Van Spor 0 - 1 Sakaryaspor
 15/03/2020 Sivas Belediyespor 0 - 3 Kastamonuspor
 15/03/2020 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Kırşehir Belediyespor
 15/03/2020 Uşak Spor 3 - 0 Elazığspor
 14/03/2020 Etimesgut Belediyespor 1 - 2 Eyüpspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Artvin Hopaspor 0 - 1 Sultanbeyli Bld.
 18/03/2020 Yomraspor 1 - 0 Serik Belediyespor
 15/03/2020 Kızılcabölükspor 1 - 0 Erzin Spor
 15/03/2020 Manisaspor 0 - 4 68 Aksaray Belediyespor
 15/03/2020 Serik Belediyespor 0 - 0 Düzcespor
 15/03/2020 Sultanbeyli Bld. 2 - 2 Silivrispor
 15/03/2020 Çatalcaspor 1 - 1 24Erzincanspor
 15/03/2020 Tokatspor 1 - 2 1928 Bucaspor
 15/03/2020 Artvin Hopaspor 2 - 1 Çankaya FK
HABER ARA
YUKARI