Bugun...


Etem ORUÇ

facebook-paylas
DEVE GÜREŞİ
Tarih: 28-09-2020 23:23:00 Güncelleme: 30-09-2020 09:26:00


DEVE GÜREŞİ
 
Köyler küçük yerlerdir, herkes tanır birbirini. Ağabey, amca, dayı ya da teyze, hala, ninedir.
Köyün yüzde doksanı birbiriyle akrabadır, iç içe. Olumsuz bir şey yapan olursa hemen biri uyarır. Bir işin düşse de herkes yardıma koşar. Böylesi yerlerde insanlar birbirine adıyla soyadıyla tanırlar.
İnsan sıcaklığının yüreklere sardığı yerlerdir köyler.
Benim çocukluk yıllarımda bugünkü gibi ulaşım araçları pek yoktu. Yükler, kağnılarla develerle taşınırdı. Köyde benim bildiğim onar, on beşer devesi olan üç amca vardı. Develerin çan sesi duyduk mu sokağa koşardık.
Fatma ninenin evine develer pamuk balyası getirmişti. Nine bize çan seslerinin ne dediğini ses taklitini yaparak anlatmıştı.
“Çocuklar” diyerek söze başladı:
“Devenin büyük çanları ses verirken:” Ağam zengin,ağam zengin! der.
Orta çanlar sorarmış:”Kimden buldu, kimden buldu?
Küçük çanlar da yanıt verirmiş:”Şundan bundan, şundan bundan…
“ Ninenin bu sözlerini taklit ederek oyunlar uydururduk kendimize…
O yıl öğretmen okulu birinci sınıfa gidiyorum. Şubat tatilinde köyümüze geldim. Bizim köydeki adamların en büyük eğlencelerinden biri de deve güreşidir. Kadınlar da sever ya işten güçten pek gidemezler.
Havalar soğudu mu deve güreşleri başlar.
Güreşin olmadığı zamanlarda da önceki yıllarda gördükleri deve güreşlerini anlatırlar kahvelerde. Babam akşam yemeğinde: ”Emrah, yarın İsabeyli’ye deve güreşine gideceğiz. Yoruldum demeyeceksen sen de gelebilirsin,” dedi. Sevincimden babamın boynuna sarıldım. Yüzünden öptüm. Sabaha kadar düşümde develerle uğraşmışım. Develer ak köpükler saça saça beni koşturuyor. Kaçarak bir uçurumun yanına geliyorum. Deve başıyla beni uçuruma itiveriyor. Uçurumdan düşerken elimi, ayağımı sallayıp bağırıyorum. ‘’ İmdat!’’ Dudaklarım kuruyup birbirine yapışmış.
Uyandığımda yüreğim küt küt atıyor korkudan. Uyanır uyanmaz yüzümü yıkıyorum. Güneş ışıklarını salmaya başlamış ağaçların arasından. Babamla köy meydanına gidiyoruz. Fehmi cipin başında…
Onun taşıtıyla gidecekmişiz.
Mahmut, Halil, Ali, Erkan, Nurettin Ağabeyler cipin arkasına, babamla ben de önüne bindik. Fehmi, taşıtı hareket ettirirken: ”Dul karı çocukları hepinize hayırlı yolculuklar, dedi. Arkadan bir uğultu yükseldi. ”Sen de dul karı çocuğusun. Sana da iyi yolculuklar!”
Kiminin babası Çanakkale Savaşında kalmış, kimininki Kurtuluş Savaşında…
Kimi de ölüp gitmiş.
Cipte olanlardan sadece benim babam vardı. Askere gidip gelmiş, koca koca ağabeyler bir araya gelince yaramaz çocuk gibi oluyorlar.
Sait Ağabey arkadan bağırıyordu: ”Arkadaşlar, sabah korosu başlıyor. Önce Barış Manço’nun“Arkadaşım Eşek” şarkısını söylüyoruz. ”Kaç yıl oldu saymadım köyden göçeli. / Mevsimler geldi geçti görüşmeyeli. / Hiç haber göndermedin o günden beri. / Yoksa bana küstün, unuttun mu beni? Arkadaşım eş, arkadaşım şek, arkadaşım eşek!” diye avaz avaz bağırırken elleriyle birbirlerini gösteriyorlardı.
Çocuk bayramında gibi güle oynaya İsabeyli’ye vardık. Deve güreşi, İsabeyli’nin batısında, dağdan oyularak oluşturulmuş futbol sahasında yapılıyor. Fehmi, güreşi iyi görelim diye cipi sahanın dibine kadar yanaştırdı. ”Emre, senin boyun küçük, güreş başlayınca cipin üstüne çıkarsın,” dediler.
Akşamdan bardaktan boşalırcasına yağmur yağmasına karşın şimdi hava pırıl pırıl, güneşli. Tam bir bayram yeri…
Davullar güm güm çalıyor, zurnalar ötüyor…
Sekiz, on takım çalgı var. Develeri davul, zurnayla karşılıyorlar. Develer de bu karşılanmayı alışmışlar. Davullar gelince deve, kuyruğunun ucuna bağlanmış çıngırağı sallayarak tempo tutuyor. Ağzından savurduğu beyaz köpükleri aynalı yularından tutan sahibinin şapkasına sürüyor. Sonra da süslü havudunun tahtasında asılı koca çanı kafasıyla vurarak nazlanıyor.
Yüz yemişe yakın deve var. Tümü de gelinlik kızlar gibi süslenmiş.
Kimini küçücük bir eşek çekiyor. Kiminin önünden dişi deve, maya yürütülüyor. Kimi azgın develeri ayakları körüklü Söke çizmeli, boyunları poşulu, başları şapkalı iki kişi devenin iki yanından iplerle çekerek sahaya getiriyorlar.
Yürük kızlarından meraklı olup da babalarıyla devenin ipinden çekenler de var.
Baybora bir ve Baybora iki adlı develerin başında boynu poşulu, on sekiz yirmi yaşlarında iki kız kardeş var. Demet ve Buket kardeşler…
Develeriyle öylesine güzel bir iletişim kurmuşlar ki ağzı köpüklü, koskoca tülü develer onların elinde kuzulaşıyorlar. Belediye başkanı ve hakem heyeti yerine geldi. İki akasya ağacı arasına gerilen ipe iki Türk bayrağı arasına Atatürk’ün büyük boy fotoğrafını asmışlar, rüzgâr estikçe gökyüzünde dalgalanıyor.
Urgancılar ellerinde iplerle güreş yapılacak yere geliyorlar. Hakem heyeti bir traktör kasasının içinde, cazgır durmadan bağırıp eşleşen develeri ilân ediyor.
Her yer insan.
İnsanların arasında develerin havudu zor görünüyor. Kıyıda da köfte, sucuk, ayran, su satan satıcılarla dolu…
Kimisi sabahtan çekmiş kafayı, yalpalaya yalpalaya, nara ata ata geliyorlar. İnsanlar develerden çok sarhoşlara bakıyorlar. Görevliler sahayı boşalttılar. Eşleşen develer hoparlörlerden anons ediliyor. ”Ayakta güreşecekler Kara Cennet ile Sarı Dalyan. Ve diğerlerini sayıyorlar davudi sesiyle bağıra bağıra…”Baş altında güreşecekler Yarım Dünya ile Dirim’in Bükülmez Bilek.’’ Güreş başladı.
Ben cipin üstündeyim.
Kamyon kasalarının, traktör kasalarının içinde oturanlar hem yiyip içiyorlar, hem de deve güreşini izliyorlar.
Her yer insan kaynıyor.
Develeri karşı karşıya getiriyorlar. Ağızlarını iple, sıkıca bağlamışlar. Birbirinin ayağını kapıp ıhıyorlar, buna tek dalma diyorlar. Bazen de boynunu bastırıyorlar birbirinin, buna da boyunduruk alma diyorlar. Ardından iplerle urgancılar ayırıyorlar. Ya da biri gelirken öbürü kaçıyor.
İnsanlar korkudan kaçışırken birbirini çiğniyorlar. Köftecilerin tezgâhları devriliyor. Üstü başı çamura bulananlar, bağrışanlar, her yer anacık babacık yeri…
Kazanan develerin halılarını havuduna asıyorlar.
Deve sahipleri develerinden daha çalımlı yürüyorlar. Bazen de develer güreşirken sahipleri de dövüşüyorlar.
Günlük güneşlik olan hava, birden bulutlandı. Etraftaki güreşmeyen develere bakıyorum, daha çok. Ferdi’nin Dalyan, Arap Kuyusundan Tuna, Çapkın’ın Barış, Hüseyin Ağanın Menderes, Germencik’ten Yıldız, Atça’dan Baybora, Çine’den Ceylin, Şafak Köy’den Şen Daylak, daha bir sürü deve var güreşecek…
Sıra belediye başkanı kupasına geldi.
Cazgır şiirsel sözlerle yeri göğü inletiyor. “ İnsanın şaşkını, beyaz giyer kış günü, işte geliyor İzmir Çapkın’ı. Kıbrıs’ta Rumlara karşı kuruldu cephe, geliyor yarım Dünya ve Kara Leke. Aydın’dan çıkar her zaman efe, Yenipazar’dan ünlü Kağan Efe. Gelinler yakarlar ellerine kına, Mollalardan kahraman Tuna…
Allah Allah illallah!
Kıran kırana devam ediyor güreş, sende kendine bul güzel bir eş.
Yenen sevinecek, yenilen ağlayacak…” Bir alkış yükseliyor her yerden. Develer kıran kırana saldırıyorlar birbirlerine.
Önce boyunduruk deniyorlar, boyunduruktan kurtulunca bir alkış tufanı yükseliyor. Ardından tek dalıyor. Pala başıyla rakibinin ön ayağını yakalarken Tuna da sürünerek kurtarıyor. İnsanlar çığrış bağrış…
“Deve sucuğu ucuzladı! Deve sucukları!” Diye bağıra bağıra ellerinde kangal kangal sucuklarla dolaşan satıcılar.
Baş altı güreşen devenin biri kapandan kurtulunca izleyicilerin üstüne doğru koşuyor. Öbür deve de arkasından. İnsanlar çığlık mığlık kaçışıyor…
O kadar insanın içinden koşmalarına karşın kimseye bir şey olmuyor.
Hava iyice bozdu. İri iri yağmur taneleri düşmeye başladı. Yağmur bir bastırırsa perişan oluruz. Her yer çok da kalabalık. Buradan da çok zor çıkarız.
Ben develere bakarken taşıtın içinden yüksek sesle ağlama sesleri gelmeye başladı. Yağmur da iyice sıkıştırıyor. Babam beni alıp cipin önüne bindirdi. Nurettin Ağabey: ”Eşref Ağabey, kardeşimiz gitti!” diye durmadan dizlerine vurup ağlıyorlar.
Sait ağabey cipin içinde boylu boyunca yatıyor. Cipin arka kapağını da açmışlar. Çıplak ayakları oradan sarkıyor. Onlar ağlayıp bağrıştıkça ben de ağlamaya başladım.
O kalabalık insan seli açılıverdi.
Güreş sahasından çıkınca ağlamanın yerine gülüşmeler aldı. Ben ne olduğunu şaşırdım. Sonradan anladığıma göre yağmur iyice yağmaya başlayınca, Eşref Ağabey: “Köyümüze gidelim artık,” demiş. Fehmi de: ”Bu kalabalıkta çok zor çıkarırız taşıtımızı buradan, deyince Nurettin Ağabey: ”Ben şimdi bir çözüm bulurum,” diyor. Nurettin, Sait’ in yanına giderek bir şeyler söylüyor. O da sanki bayılmış, ölmüş gibi numara yaparak kendini yere atıyor. Diğerleri de kucaklayıp cipin içine yatırıp ağlamaya başlıyorlar. Meğer yolu açmak için düzmece bir hasta, ölüm numarası yapmışlar.
Kahkahalarla gülerek Eşref ağabey benim gözümdeki yaşı silerken, ben de elimle ona vuruyorum.
Sözde yeniden dirilen Sait Ağabeye: ”Öbür dünyada ne var ne yok,” diye soruyorlar.
Sait Ağabey de, Nasrettin Hoca gibi: ”Fincancı katırlarını ürkütmezsen hiç bir şey yok,” diyor.
Ve arkasından sabahleyin söylediğimiz Arkadaşım Eşek şarkısının son dörtlüğünü bağıra bağıra söylemeye başlıyor.”Uzun kulaklarını son bir kez salla./ Tüm eski dostlardan bir haber yolla. / Ayrılık geldi başa katlanmak gerek. / Seni çok, çok özledim, arkadaşım eşek.” Hep bir ağızdan bağırıyoruz.
Karapınar Köyüne girince sesimiz daha da yükseliyor. Kahvede oturan insanlar da kafalarını uzatıp bize bakıyorlar, acaba ne oldu dercesine…
Nerede bir deve görsem ‘’Arkadaşım Eşek’’ şarkısı dilime dolanır. Dudaklarımda bir gülümseme tomurcuklanır. Farkında olmadan söylemeye başlarım.
 
ETEM ORUÇ
OLAY AYDIN
 
 
Görüntünün olası içeriği: bir veya daha fazla kişi ve açık hava
 
 


Bu yazı 16780 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
28120 Okunma
25165 Okunma
22718 Okunma
14053 Okunma
12571 Okunma
6587 Okunma
5703 Okunma
5621 Okunma
4825 Okunma
4625 Okunma
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Alanyaspor 14 8 3 3 23 9 27 +14
2 Galatasaray 13 8 3 2 23 10 26 +13
3 Fenerbahçe 14 8 4 2 27 20 26 +7
4 Gaziantep FK 13 6 1 6 24 15 24 +9
5 Beşiktaş 12 7 4 1 25 19 22 +6
6 Hatayspor 13 6 4 3 14 16 21 -2
7 Fatih Karagümrük 13 5 3 5 22 16 20 +6
8 Yeni Malatyaspor 13 5 3 5 17 14 20 +3
9 Trabzonspor 14 5 4 5 16 17 20 -1
10 Göztepe 14 4 4 6 20 17 18 +3
11 Kasımpaşa 14 5 6 3 16 21 18 -5
12 Antalyaspor 13 4 4 5 14 16 17 -2
13 Konyaspor 12 4 5 3 15 12 15 +3
14 Başakşehir FK 13 4 6 3 19 22 15 -3
15 Çaykur Rizespor 12 4 5 3 17 20 15 -3
16 Sivasspor 12 3 4 5 10 12 14 -2
17 Gençlerbirliği 12 3 6 3 10 18 12 -8
18 Denizlispor 13 3 7 3 13 22 12 -9
19 Kayserispor 12 2 6 4 6 14 10 -8
20 MKE Ankaragücü 12 2 7 3 14 20 9 -6
21 BB Erzurumspor 14 2 9 3 12 27 9 -15
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 15 8 2 5 21 13 29 +8
2 Ankara Keçiörengücü 15 8 4 3 22 12 27 +10
3 Samsunspor 15 7 2 6 20 14 27 +6
4 Tuzlaspor 14 8 3 3 23 19 27 +4
5 Altınordu 15 8 4 3 21 18 27 +3
6 Altay 14 8 4 2 26 13 26 +13
7 Adana Demirspor 14 7 3 4 25 13 25 +12
8 İstanbulspor 13 6 3 4 22 15 22 +7
9 Bursaspor 15 6 6 3 28 26 21 +2
10 Bandırmaspor 15 5 7 3 18 18 18 0
11 Menemenspor 15 4 5 6 19 22 18 -3
12 Ümraniyespor 15 4 6 5 15 22 17 -7
13 Balıkesirspor 14 4 7 3 16 22 15 -6
14 Boluspor 14 3 7 4 13 16 13 -3
15 Akhisarspor 14 3 7 4 12 21 13 -9
16 Adanaspor 12 3 6 3 16 18 12 -2
17 Ankaraspor 14 2 9 3 8 22 9 -14
18 Eskişehirspor 15 0 9 6 9 30 3 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 15 11 2 2 37 14 35 +23
2 Van Spor 16 10 2 4 27 13 34 +14
3 Turgutluspor 16 10 6 0 18 24 30 -6
4 Kırşehir Belediyespor 16 8 3 5 22 13 29 +9
5 Sakaryaspor 14 8 2 4 24 13 28 +11
6 Kırklarelispor 15 6 2 7 18 7 25 +11
7 Serik Belediyespor 15 6 3 6 23 16 24 +7
8 Pazarspor 14 7 5 2 25 22 23 +3
9 Tarsus İdman Yurdu 14 6 4 4 25 17 22 +8
10 Sivas Belediyespor 16 5 4 7 29 22 22 +7
11 Bodrumspor 16 6 6 4 32 26 22 +6
12 Karacabey Belediyespor 16 6 6 4 19 16 22 +3
13 Etimesgut Belediyespor 16 5 6 5 15 17 20 -2
14 1922 Konyaspor 16 5 8 3 20 17 18 +3
15 Elazığspor 16 5 9 2 21 31 14 -10
16 Pendikspor 15 4 10 1 22 22 13 0
17 Kastamonuspor 14 3 7 4 14 23 13 -9
18 Mamak FK 15 3 9 3 13 37 12 -24
19 Bayburt Özel İdare Spor 13 3 9 1 9 23 10 -14
20 Kardemir Karabükspor 16 0 14 2 4 44 1 -40
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 14 10 1 3 19 7 33 +12
2 1928 Bucaspor 14 10 2 2 29 10 32 +19
3 Yeşilyurt Belediyespor 14 7 5 2 21 11 23 +10
4 Ofspor 13 6 3 4 21 16 22 +5
5 Belediye Derincespor 14 5 3 6 17 11 21 +6
6 Edirnespor 14 6 5 3 20 19 21 +1
7 Fatsa Belediyespor 14 6 5 3 14 15 21 -1
8 Arnavutköy Belediye 12 5 4 3 12 11 18 +1
9 1877 Alemdağspor 14 5 6 3 20 25 18 -5
10 Çankaya FK 13 5 7 1 12 17 16 -5
11 Artvin Hopaspor 14 5 8 1 20 31 16 -11
12 Nevşehir Belediyespor 14 4 7 3 13 15 15 -2
13 Kızılcabölükspor 14 3 6 5 16 21 14 -5
14 Payasspor 14 3 7 4 16 20 13 -4
15 Antalya Kemerspor 14 2 7 5 14 24 11 -10
16 Manisaspor 14 1 7 6 10 21 9 -11
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 24/12/2020 Kayserispor vs Konyaspor
 24/12/2020 Sivasspor vs Gençlerbirliği
 24/12/2020 Çaykur Rizespor vs Antalyaspor
 24/12/2020 MKE Ankaragücü vs Beşiktaş
 26/12/2020 Göztepe vs Fatih Karagümrük
 26/12/2020 Trabzonspor vs Galatasaray
 27/12/2020 Gaziantep FK vs Alanyaspor
 27/12/2020 Denizlispor vs MKE Ankaragücü
 27/12/2020 Yeni Malatyaspor vs BB Erzurumspor
 27/12/2020 Başakşehir FK vs Kasımpaşa
 28/12/2020 Gençlerbirliği - Kayserispor Kayserispor ligdeki son 8 maçında hiç kazanamadı  Gençlerbirliği yenilmez
 28/12/2020 Beşiktaş - Sivasspor Sivasspor ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/12/2020 Altay vs Ümraniyespor
 26/12/2020 Boluspor vs İstanbulspor
 26/12/2020 Tuzlaspor vs Altınordu
 26/12/2020 Balıkesirspor vs Adana Demirspor
 27/12/2020 Menemenspor vs Ankara Keçiörengücü
 27/12/2020 Adanaspor vs Bandırmaspor
 27/12/2020 Akhisarspor vs Giresunspor
 27/12/2020 Ankaraspor vs Samsunspor
 28/12/2020 Bursaspor vs Eskişehirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/12/2020 Bodrumspor vs Serik Belediyespor
 26/12/2020 Karacabey Belediyespor vs Kardemir Karabükspor
 26/12/2020 Kırklarelispor vs 1922 Konyaspor
 26/12/2020 Kırşehir Belediyespor vs Bayburt Özel İdare Spor
 26/12/2020 Mamak FK vs Elazığspor
 26/12/2020 Pazarspor vs Etimesgut Belediyespor
 26/12/2020 Pendikspor vs Sivas Belediyespor
 26/12/2020 Sakaryaspor vs Turgutluspor
 26/12/2020 Tarsus İdman Yurdu vs Eyüpspor
 26/12/2020 Van Spor vs Kastamonuspor
 30/12/2020 Kardemir Karabükspor - Bodrumspor Kardemir Karabükspor ligdeki son 16 maçında hiç kazanamadı  Bodrumspor yenilmez
 30/12/2020 Serik Belediyespor - Kırşehir Belediyespor Kırşehir Belediyespor ligdeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Kırşehir Belediyespor yenilmez
 30/12/2020 Bayburt Özel İdare Spor - Mamak FK Mamak FK ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Bayburt Özel İdare Spor yenilmez
 30/12/2020 Eyüpspor - Kırklarelispor Eyüpspor ligde evindeki son 6 maçını kazandı  Eyüpspor kazanır
 30/12/2020 1922 Konyaspor - Van Spor Van Spor ligdeki son 8 maçında hiç kaybetmedi  Van Spor yenilmez
 30/12/2020 Etimesgut Belediyespor - Sakaryaspor Sakaryaspor ligdeki son 5 maçını kazandı  Sakaryaspor kazanır
 30/12/2020 Bayburt Özel İdare Spor - Mamak FK Bayburt Özel İdare Spor ligdeki son 8 maçında hiç kazanamadı  Mamak FK yenilmez
 30/12/2020 Eyüpspor - Kırklarelispor Kırklarelispor ligdeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Kırklarelispor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 29/12/2020 Arnavutköy Belediye vs Çankaya FK
 02/01/2021 Arnavutköy Belediye vs Ofspor
 24/01/2021 Antalya Kemerspor vs 1877 Alemdağspor
 24/01/2021 Belediye Derincespor vs Arnavutköy Belediye
 24/01/2021 Çankaya FK vs Kızılcabölükspor
 24/01/2021 Diyarbekirspor vs Manisaspor
 24/01/2021 Edirnespor vs Artvin Hopaspor
 24/01/2021 Fatsa Belediyespor vs Nevşehir Belediyespor
HABER ARA
YUKARI