Bugun...


Buket Değer SARAN

facebook-paylas
MÂLÂYÂNİ
Tarih: 27-03-2020 23:12:00 Güncelleme: 28-03-2020 15:38:00


Mâlâyâni.

“A”ların hepsi uzun, ikinci “A”  “lâ” notasındaki gibi hem ince, hem uzun okunacak : MAALÂÂYAANİ.

Bu kelimeyi hiç duymuş muydunuz?

Ben anneannemi 1973’de kaybettiğimizden beri hiç duymadım. Aydın yöresine mi aitti, yoksa aile içinde uydurulmuş bir sözcük müydü bilmiyorum.

Ne olduğunu izah edeyim. Çiğ badem, havanda toz şekerle dövülüyor, kaşık kaşık yeniyor. Anneannemin babası Kahveci Salih efendi çok severmiş.

 

O zamanlar badem bol tabii. Geniş, bahçe içinde bir evde oturuyorlar. Bahçede bademinden cevizine, elmasına, narına, üzümüne incirine, armutuna, ayvasına kadar bin bir çeşit meyve yetişiyor. Her şey çuvalla, küfeyle. O ağaçlar yaşlılıktan kuruyana kadar biz de faydalandık ama itiraf ediyorum, badem kırmak bana hep çok zahmetli gelmiştir.

 

Bademler toplanıyor, çuvallar kilerde saklanıyor, ihtiyaç oldukça o sert kabuğu kırılıp kullanılıyor. Bir kısmı mâlâyâni yapılıyor. Anneannem bize de yapardı. Çocukken en sevdiğim yiyeceklerdendi. Bademin toz şekerle eziliş sesi hâlâ kulaklarımdadır. Bir kâseye koyar yanında tatlı kaşığı ile elimize verirdi.  

 

Bademin kalın ve sert kabuğunu kırmak zor iştir. Sol elinin baş ve işaret parmakları ile pirinç havanın tersinde tutacaksın, sağ elinle de taş, çekiç veya havan eli ile parmaklarına dikkat ederek ince tarafına vuracaksın. Ortadan ikiye ayrılır. Ama üç kez parmağına vurmazsan, dördüncüde kesin vurur, bir süre acı içinde kıvranırsın.

Ne der buna Aydınlılar?

“Uğunursun”

 

Kahveci Salih efendi, genç yaşında Arnavutluk’tan göçüp gelmiş, uzun boylu, yeşil gözlü, yakışıklı bir delikanlı.

Aydın’da pamuk fabrikalarında, zeytinyağı işletmelerinde çalışmış. Muhtemelen de Forbes’de. Fabrikada yatıp kalkar, ücretlerini altı ay almaz biriktirirmiş. Eline toplu para geçince hemen bir yatırım yaparmış. Bu yolla kendisine epey bir sermaye biriktirmiş, bugünkü Atatürk Meydanında, havuzlu parkın olduğu yerde bir kahvehane açmış.

 

O zamanki Aydın, bugünkü Aydın değil tabii.

İnsanlar toprak yollarda atla, eşekle dolaşıyor.

Kahvenin önüne atını, eşeğini bağlayan soluklanmak için, sohbet için kahveye asma çardağının, ya da çınarın altına otururlarmış - ki Aydınlılar çınara çoğunlukla kavak der.

 

O zamanlar tahta masa, sandalye bile yok. Yerde hasır, kenarda bir sedir, birkaç tahta tabure. Ama çay her daim ince belli bardakla geliyor. Salih efendi ocakta, çayı yanında çalışan Hurşit dağıtıyor.

 

“Haydi oğlum, acele et biraz, ezan okunuyor, cumaya gidecekler”

Hurşit elinde askı ile telâşlı telâşlı müşterilere çay, kahve yetiştirmeye çalışıyor. Ustası disiplinli adam, gecikirse kızar.

Müşteriler çaylarını aceleyle içip karşıdaki Bey Camiine geçiyor, camiinin bahçesindeki şadırvanda abdestlerini alıp dışarıda hasırın üstünde imamın arkasında saf tutuyorlar, Salih de aralarında.

 

Zaman geçip Salih zenginleştikçe ocakta duracak birini alıyor yanına ama her gün kahvede, işinin başında.

Hayat günümüzden yüz otuz yıl önce de hızla akıp gidiyordu ve yalnızlık Allah’a mahsustu. Salih efendi, iyi huylu, güzel gözlü Fâdime kadın ile evlendi. On beş yaş fark o zamanlar büyük fark değil. Fâdime henüz on altısında, ince, narin, yeşil sürmeli gözlü, kıvırcık siyah kirpikli sessiz, kibar bir genç kız.

 

O gözler, nasıl gözler ise üç kuşak sonraki torunlarda bile aynen devam ediyor.

 

Salih efendi günden güne mal mülk sahibi oluyor. Kemer taraflarında zeytinlikler, bugünkü belediye binasının hemen altında genişçe bir arazi, daha sonra İncirliova’ya doğru doksan dönüm incir bahçesi.

 

Bir yıl sonra ilk oğulları Ali’yi, iki yıl sonra Necip’i kucaklarına alıyorlar.

1399’a geldiklerinde tek kızı anneannem Emir Ayşe dünyaya geliyor. Salih efendinin keyfine diyecek yok. Her doğumda Fadime’nin boynuna ya bir gramse, ya da koluna burma bilezik takılırken kızı doğunca on üç dönüm zeytinlik hediye ediyor. İki yıl sonra da son çocukları Mehmet doğuyor.

 

Kızı Salih efendinin göz bebeği ama şımartmıyor. Hep bir mesafe, hep katı bir disiplin. Fakat çocukları okusun istiyor. Bu isteğini karşılayan kızı oluyor, daha cumhuriyet kurulmadan önce ortaokul düzeyinde öğrenim görüyor.

 

Oğulları ise savaş yılları ile birlikte oradan oraya savrulmaya başlıyorlar. Hele büyük oğlu Ali, Balkanlar’da savaşırken birkaç gün izne geliyor, anneannem “Abimi son görüşüm o zamandı” diye anlatırdı. Kafkas cephesine gönderilmiş ve bir daha hiç haber alınmamış.

 

Şimdi düşünüyorum, Sarıkamış’ta mı şehit oldu, doğuda Ruslarla, Ermeni çetelerle savaşırken mi şehit düştü, bilen yok. Aile çaresizce kabulleniyor oğullarının kaybını. Gitti gelmedi oluyor.

 

Osmanlının son yıllarında dünya alt üst olmuşken bir akrabaları eceliyle ölüyor ve eşi dul kalıyor. Hatice Kadın zengin, çocuksuz ama yaşı neredeyse Salih efendiye yakın, o zamana göre yaşlı sayılan kırklı yaşların başında. Eş dost, başlıyorlar Salih efendiye “Bu kadınla evlen, malı mülkü yabancıya gitmesin” demeye.

 

Salih efendi her defasında reddediyor. “Karın çirkin deseniz, değil, evde mutsuzsun deseniz, mutluyum, çocuğun olmadı deseniz Allah’a şükür sağlıklı çocuklarım var, kadın zengin deseniz,  ihtiyacım yok,  ne diye evleneyim?”

 

Salih efendiden umutları kesilince, bu kez kocasını Hatice ile evlenmeye ikna etmesi için Fâdime’ye sarmaya başlıyorlar.

“Fâdime kadın, kocasını evlendiren kadınlar cennete gider (!)”

“Biliyorum”

“E o zaman ne duruyorsun, Hatice kadınla kocanı evlendirsene”

“Bilmem ki abla, Salih efendi ister mi?”

Hayır istemez, hiç söylemese de Salih efendi beni sever, üstüme kuma getirmez diye içten içe güveniyor Fâdime kadın.

Ama baskılar öylesine artıyor ki, Fâdime kocasını evlendirmezse cehennemde cayır cayır yanacağını düşünmeye başlıyor. Sık sık kocasına evlen demeye başlıyor, “Hem bana arkadaş olur, ev işlerinde yardım eder.”

“Bak Fâdime, bana evlen evlen diyorsun, pişman olursun sonra”

“Yok efendi, olmam” diyor ince ve çekingen sesiyle Fâdime.

Salih efendinin direnci uzun süre sonra nihayet kırılıyor, istemeyerek de olsa Hatice kadınla evlenmeye karar veriyor.

 

Düğün hazırlıkları başlıyor, geniş bahçenin bir tarafına Hatice kadın için ayrı bir ev inşa ediliyor. İçinin temizliğini, alış verişini, yerleştirmesini Fâdime elleriyle yapıyor. Tahta sedire serdiği kanaviçe örtüleri, ipek saten yorgan örttüğü gelin yatağını gururla  seyrediyor. Sanki kocasını değil de kızını evlendiriyor gibi mutlu ve heyecanlı.

 

“Kocasını evlendiren kadınlar cennete gider (!)”

Cennet onun için garantidir artık.

Sıcak bir yaz günü, bahçedeki büyük dut ağacının altına sofralar kuruluyor, danalar kesiliyor, keşkek, biber patlıcan kızartması, etli nohut, bulgur pilavı, buz gibi ayran, şıra, taze incir, kavun, karpuz, zengin bir sofra, davullar, zurnalar ile Salih efendi Hatice kadın ile evleniyor.

 

Salih efendi istemiyor aslında böyle büyük düğün yapılmasını, “Biz delikanlı mıyız, hoca kıyıversin nikahımızı” diyor ama hem Fâdime, hem eş dost “Olur mu öyle şey, şanına yakışan bir düğün yap” diye ısrar ediyor, Hatice de gönüllü zaten, genç kız gibi davullu zurnalı evlenmeye çok hevesli.

 

Bütün davetliler gidip el ayak çekilince Hatice kadını aynı bahçe içindeki kendi evine götürüp bırakıyorlar. Hatice kadın, Fâdimenin hazırladığı sedirin üstünde, kırmızı bindallısı, al duvağı ile saatlerce Salih efendinin gelmesini, duvağını açmasını, boynuna yüz görümlüğü beşi bir yerdeyi takmasını bekleyip duruyor.

 

Oysa Salih efendi, sanki o gece kendi düğünü olmamış gibi Fâdime kadının yanına yatıp beline sarılmıştı. Bu duruma Fâdime de şaşırmıştı. Neden gitmiyor diye merak içindeydi. Çok sıcaktı, kocasından biraz uzaklaştı, uyuyor numarası yaptı. Salih efendi iki saat sonra Fadime’nin uyuduğundan emin olunca sessizce kalktı, kapıyı dikkatle açıp dışarı çıkıyor.

 

Kocasının kalktığını duyan Fâdime, hemen başına yeldirmesini alıp kocasının peşine düştü. Geceydi, karanlıktı ama başı açık dışarı çıkamazdı. Ses çıkarmaya korkarak incir ağaçlarının arkasına gizlenerek ilerledi, kocasının yüz metre ötedeki yeni gelin evinin kapısını çalışını izledi. Dalında kuruyan birkaç incirin pat diye önüne düşmesiyle irkildi, kalbi gümbür gümbür atmaya başladı. Öylesine atıyordu ki yirmi metre uzağındaki kocasının duyacağından korkuyordu.

 

Gecenin sessizliğinde kapı ince bir gıcırtıyla açıldı. Gaz lambasının kör ışığında Hatice’yi göremedi ama “Neğede kaldın efendi, çok beklettin” diyen sesini duyunca yüreği cızzz ediverdi ve “Ah! Ben ne yaptım” diye ağacın altına çöktü.

 

Kumasıyla hiçbir zaman arası iyi olmadı ve kocası yaşadığı sürece ikinci bir kadınla paylaşmanın acısını duydu hep. Ama 1942’de bu dünyadan göçene kadar yine de sarsılmaz bir inançla “Ben kocasını evlendirmiş kadınım, cennete yerim hazır (!)” diye övünmekten de geri durmadı.

Buket SARAN 

OLAY AYDIN

 



Bu yazı 37860 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Alanyaspor 14 8 3 3 23 9 27 +14
2 Galatasaray 13 8 3 2 23 10 26 +13
3 Fenerbahçe 14 8 4 2 27 20 26 +7
4 Gaziantep FK 13 6 1 6 24 15 24 +9
5 Beşiktaş 12 7 4 1 25 19 22 +6
6 Hatayspor 13 6 4 3 14 16 21 -2
7 Fatih Karagümrük 13 5 3 5 22 16 20 +6
8 Yeni Malatyaspor 13 5 3 5 17 14 20 +3
9 Trabzonspor 14 5 4 5 16 17 20 -1
10 Göztepe 14 4 4 6 20 17 18 +3
11 Kasımpaşa 14 5 6 3 16 21 18 -5
12 Antalyaspor 13 4 4 5 14 16 17 -2
13 Konyaspor 12 4 5 3 15 12 15 +3
14 Başakşehir FK 13 4 6 3 19 22 15 -3
15 Çaykur Rizespor 12 4 5 3 17 20 15 -3
16 Sivasspor 12 3 4 5 10 12 14 -2
17 Gençlerbirliği 12 3 6 3 10 18 12 -8
18 Denizlispor 13 3 7 3 13 22 12 -9
19 Kayserispor 12 2 6 4 6 14 10 -8
20 MKE Ankaragücü 12 2 7 3 14 20 9 -6
21 BB Erzurumspor 14 2 9 3 12 27 9 -15
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 15 8 2 5 21 13 29 +8
2 Ankara Keçiörengücü 15 8 4 3 22 12 27 +10
3 Samsunspor 15 7 2 6 20 14 27 +6
4 Tuzlaspor 14 8 3 3 23 19 27 +4
5 Altınordu 15 8 4 3 21 18 27 +3
6 Altay 14 8 4 2 26 13 26 +13
7 Adana Demirspor 14 7 3 4 25 13 25 +12
8 İstanbulspor 13 6 3 4 22 15 22 +7
9 Bursaspor 15 6 6 3 28 26 21 +2
10 Bandırmaspor 15 5 7 3 18 18 18 0
11 Menemenspor 15 4 5 6 19 22 18 -3
12 Ümraniyespor 15 4 6 5 15 22 17 -7
13 Balıkesirspor 14 4 7 3 16 22 15 -6
14 Boluspor 14 3 7 4 13 16 13 -3
15 Akhisarspor 14 3 7 4 12 21 13 -9
16 Adanaspor 12 3 6 3 16 18 12 -2
17 Ankaraspor 14 2 9 3 8 22 9 -14
18 Eskişehirspor 15 0 9 6 9 30 3 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 15 11 2 2 37 14 35 +23
2 Van Spor 16 10 2 4 27 13 34 +14
3 Turgutluspor 16 10 6 0 18 24 30 -6
4 Kırşehir Belediyespor 16 8 3 5 22 13 29 +9
5 Sakaryaspor 14 8 2 4 24 13 28 +11
6 Kırklarelispor 15 6 2 7 18 7 25 +11
7 Serik Belediyespor 15 6 3 6 23 16 24 +7
8 Pazarspor 14 7 5 2 25 22 23 +3
9 Tarsus İdman Yurdu 14 6 4 4 25 17 22 +8
10 Sivas Belediyespor 16 5 4 7 29 22 22 +7
11 Bodrumspor 16 6 6 4 32 26 22 +6
12 Karacabey Belediyespor 16 6 6 4 19 16 22 +3
13 Etimesgut Belediyespor 16 5 6 5 15 17 20 -2
14 1922 Konyaspor 16 5 8 3 20 17 18 +3
15 Elazığspor 16 5 9 2 21 31 14 -10
16 Pendikspor 15 4 10 1 22 22 13 0
17 Kastamonuspor 14 3 7 4 14 23 13 -9
18 Mamak FK 15 3 9 3 13 37 12 -24
19 Bayburt Özel İdare Spor 13 3 9 1 9 23 10 -14
20 Kardemir Karabükspor 16 0 14 2 4 44 1 -40
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 14 10 1 3 19 7 33 +12
2 1928 Bucaspor 14 10 2 2 29 10 32 +19
3 Yeşilyurt Belediyespor 14 7 5 2 21 11 23 +10
4 Ofspor 13 6 3 4 21 16 22 +5
5 Belediye Derincespor 14 5 3 6 17 11 21 +6
6 Edirnespor 14 6 5 3 20 19 21 +1
7 Fatsa Belediyespor 14 6 5 3 14 15 21 -1
8 Arnavutköy Belediye 12 5 4 3 12 11 18 +1
9 1877 Alemdağspor 14 5 6 3 20 25 18 -5
10 Çankaya FK 13 5 7 1 12 17 16 -5
11 Artvin Hopaspor 14 5 8 1 20 31 16 -11
12 Nevşehir Belediyespor 14 4 7 3 13 15 15 -2
13 Kızılcabölükspor 14 3 6 5 16 21 14 -5
14 Payasspor 14 3 7 4 16 20 13 -4
15 Antalya Kemerspor 14 2 7 5 14 24 11 -10
16 Manisaspor 14 1 7 6 10 21 9 -11
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 24/12/2020 Kayserispor vs Konyaspor
 24/12/2020 Sivasspor vs Gençlerbirliği
 24/12/2020 Çaykur Rizespor vs Antalyaspor
 24/12/2020 MKE Ankaragücü vs Beşiktaş
 26/12/2020 Göztepe vs Fatih Karagümrük
 26/12/2020 Trabzonspor vs Galatasaray
 27/12/2020 Gaziantep FK vs Alanyaspor
 27/12/2020 Denizlispor vs MKE Ankaragücü
 27/12/2020 Yeni Malatyaspor vs BB Erzurumspor
 27/12/2020 Başakşehir FK vs Kasımpaşa
 28/12/2020 Gençlerbirliği - Kayserispor Kayserispor ligdeki son 8 maçında hiç kazanamadı  Gençlerbirliği yenilmez
 28/12/2020 Beşiktaş - Sivasspor Sivasspor ligde deplasmandaki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/12/2020 Altay vs Ümraniyespor
 26/12/2020 Boluspor vs İstanbulspor
 26/12/2020 Tuzlaspor vs Altınordu
 26/12/2020 Balıkesirspor vs Adana Demirspor
 27/12/2020 Menemenspor vs Ankara Keçiörengücü
 27/12/2020 Adanaspor vs Bandırmaspor
 27/12/2020 Akhisarspor vs Giresunspor
 27/12/2020 Ankaraspor vs Samsunspor
 28/12/2020 Bursaspor vs Eskişehirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/12/2020 Bodrumspor vs Serik Belediyespor
 26/12/2020 Karacabey Belediyespor vs Kardemir Karabükspor
 26/12/2020 Kırklarelispor vs 1922 Konyaspor
 26/12/2020 Kırşehir Belediyespor vs Bayburt Özel İdare Spor
 26/12/2020 Mamak FK vs Elazığspor
 26/12/2020 Pazarspor vs Etimesgut Belediyespor
 26/12/2020 Pendikspor vs Sivas Belediyespor
 26/12/2020 Sakaryaspor vs Turgutluspor
 26/12/2020 Tarsus İdman Yurdu vs Eyüpspor
 26/12/2020 Van Spor vs Kastamonuspor
 30/12/2020 Kardemir Karabükspor - Bodrumspor Kardemir Karabükspor ligdeki son 16 maçında hiç kazanamadı  Bodrumspor yenilmez
 30/12/2020 Serik Belediyespor - Kırşehir Belediyespor Kırşehir Belediyespor ligdeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Kırşehir Belediyespor yenilmez
 30/12/2020 Bayburt Özel İdare Spor - Mamak FK Mamak FK ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Bayburt Özel İdare Spor yenilmez
 30/12/2020 Eyüpspor - Kırklarelispor Eyüpspor ligde evindeki son 6 maçını kazandı  Eyüpspor kazanır
 30/12/2020 1922 Konyaspor - Van Spor Van Spor ligdeki son 8 maçında hiç kaybetmedi  Van Spor yenilmez
 30/12/2020 Etimesgut Belediyespor - Sakaryaspor Sakaryaspor ligdeki son 5 maçını kazandı  Sakaryaspor kazanır
 30/12/2020 Bayburt Özel İdare Spor - Mamak FK Bayburt Özel İdare Spor ligdeki son 8 maçında hiç kazanamadı  Mamak FK yenilmez
 30/12/2020 Eyüpspor - Kırklarelispor Kırklarelispor ligdeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Kırklarelispor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 29/12/2020 Arnavutköy Belediye vs Çankaya FK
 02/01/2021 Arnavutköy Belediye vs Ofspor
 24/01/2021 Antalya Kemerspor vs 1877 Alemdağspor
 24/01/2021 Belediye Derincespor vs Arnavutköy Belediye
 24/01/2021 Çankaya FK vs Kızılcabölükspor
 24/01/2021 Diyarbekirspor vs Manisaspor
 24/01/2021 Edirnespor vs Artvin Hopaspor
 24/01/2021 Fatsa Belediyespor vs Nevşehir Belediyespor
HABER ARA
YUKARI