Bugun...


Buket Değer SARAN

facebook-paylas
MÂLÂYÂNİ
Tarih: 27-03-2020 23:12:00 Güncelleme: 28-03-2020 15:38:00


Mâlâyâni.

“A”ların hepsi uzun, ikinci “A”  “lâ” notasındaki gibi hem ince, hem uzun okunacak : MAALÂÂYAANİ.

Bu kelimeyi hiç duymuş muydunuz?

Ben anneannemi 1973’de kaybettiğimizden beri hiç duymadım. Aydın yöresine mi aitti, yoksa aile içinde uydurulmuş bir sözcük müydü bilmiyorum.

Ne olduğunu izah edeyim. Çiğ badem, havanda toz şekerle dövülüyor, kaşık kaşık yeniyor. Anneannemin babası Kahveci Salih efendi çok severmiş.

 

O zamanlar badem bol tabii. Geniş, bahçe içinde bir evde oturuyorlar. Bahçede bademinden cevizine, elmasına, narına, üzümüne incirine, armutuna, ayvasına kadar bin bir çeşit meyve yetişiyor. Her şey çuvalla, küfeyle. O ağaçlar yaşlılıktan kuruyana kadar biz de faydalandık ama itiraf ediyorum, badem kırmak bana hep çok zahmetli gelmiştir.

 

Bademler toplanıyor, çuvallar kilerde saklanıyor, ihtiyaç oldukça o sert kabuğu kırılıp kullanılıyor. Bir kısmı mâlâyâni yapılıyor. Anneannem bize de yapardı. Çocukken en sevdiğim yiyeceklerdendi. Bademin toz şekerle eziliş sesi hâlâ kulaklarımdadır. Bir kâseye koyar yanında tatlı kaşığı ile elimize verirdi.  

 

Bademin kalın ve sert kabuğunu kırmak zor iştir. Sol elinin baş ve işaret parmakları ile pirinç havanın tersinde tutacaksın, sağ elinle de taş, çekiç veya havan eli ile parmaklarına dikkat ederek ince tarafına vuracaksın. Ortadan ikiye ayrılır. Ama üç kez parmağına vurmazsan, dördüncüde kesin vurur, bir süre acı içinde kıvranırsın.

Ne der buna Aydınlılar?

“Uğunursun”

 

Kahveci Salih efendi, genç yaşında Arnavutluk’tan göçüp gelmiş, uzun boylu, yeşil gözlü, yakışıklı bir delikanlı.

Aydın’da pamuk fabrikalarında, zeytinyağı işletmelerinde çalışmış. Muhtemelen de Forbes’de. Fabrikada yatıp kalkar, ücretlerini altı ay almaz biriktirirmiş. Eline toplu para geçince hemen bir yatırım yaparmış. Bu yolla kendisine epey bir sermaye biriktirmiş, bugünkü Atatürk Meydanında, havuzlu parkın olduğu yerde bir kahvehane açmış.

 

O zamanki Aydın, bugünkü Aydın değil tabii.

İnsanlar toprak yollarda atla, eşekle dolaşıyor.

Kahvenin önüne atını, eşeğini bağlayan soluklanmak için, sohbet için kahveye asma çardağının, ya da çınarın altına otururlarmış - ki Aydınlılar çınara çoğunlukla kavak der.

 

O zamanlar tahta masa, sandalye bile yok. Yerde hasır, kenarda bir sedir, birkaç tahta tabure. Ama çay her daim ince belli bardakla geliyor. Salih efendi ocakta, çayı yanında çalışan Hurşit dağıtıyor.

 

“Haydi oğlum, acele et biraz, ezan okunuyor, cumaya gidecekler”

Hurşit elinde askı ile telâşlı telâşlı müşterilere çay, kahve yetiştirmeye çalışıyor. Ustası disiplinli adam, gecikirse kızar.

Müşteriler çaylarını aceleyle içip karşıdaki Bey Camiine geçiyor, camiinin bahçesindeki şadırvanda abdestlerini alıp dışarıda hasırın üstünde imamın arkasında saf tutuyorlar, Salih de aralarında.

 

Zaman geçip Salih zenginleştikçe ocakta duracak birini alıyor yanına ama her gün kahvede, işinin başında.

Hayat günümüzden yüz otuz yıl önce de hızla akıp gidiyordu ve yalnızlık Allah’a mahsustu. Salih efendi, iyi huylu, güzel gözlü Fâdime kadın ile evlendi. On beş yaş fark o zamanlar büyük fark değil. Fâdime henüz on altısında, ince, narin, yeşil sürmeli gözlü, kıvırcık siyah kirpikli sessiz, kibar bir genç kız.

 

O gözler, nasıl gözler ise üç kuşak sonraki torunlarda bile aynen devam ediyor.

 

Salih efendi günden güne mal mülk sahibi oluyor. Kemer taraflarında zeytinlikler, bugünkü belediye binasının hemen altında genişçe bir arazi, daha sonra İncirliova’ya doğru doksan dönüm incir bahçesi.

 

Bir yıl sonra ilk oğulları Ali’yi, iki yıl sonra Necip’i kucaklarına alıyorlar.

1399’a geldiklerinde tek kızı anneannem Emir Ayşe dünyaya geliyor. Salih efendinin keyfine diyecek yok. Her doğumda Fadime’nin boynuna ya bir gramse, ya da koluna burma bilezik takılırken kızı doğunca on üç dönüm zeytinlik hediye ediyor. İki yıl sonra da son çocukları Mehmet doğuyor.

 

Kızı Salih efendinin göz bebeği ama şımartmıyor. Hep bir mesafe, hep katı bir disiplin. Fakat çocukları okusun istiyor. Bu isteğini karşılayan kızı oluyor, daha cumhuriyet kurulmadan önce ortaokul düzeyinde öğrenim görüyor.

 

Oğulları ise savaş yılları ile birlikte oradan oraya savrulmaya başlıyorlar. Hele büyük oğlu Ali, Balkanlar’da savaşırken birkaç gün izne geliyor, anneannem “Abimi son görüşüm o zamandı” diye anlatırdı. Kafkas cephesine gönderilmiş ve bir daha hiç haber alınmamış.

 

Şimdi düşünüyorum, Sarıkamış’ta mı şehit oldu, doğuda Ruslarla, Ermeni çetelerle savaşırken mi şehit düştü, bilen yok. Aile çaresizce kabulleniyor oğullarının kaybını. Gitti gelmedi oluyor.

 

Osmanlının son yıllarında dünya alt üst olmuşken bir akrabaları eceliyle ölüyor ve eşi dul kalıyor. Hatice Kadın zengin, çocuksuz ama yaşı neredeyse Salih efendiye yakın, o zamana göre yaşlı sayılan kırklı yaşların başında. Eş dost, başlıyorlar Salih efendiye “Bu kadınla evlen, malı mülkü yabancıya gitmesin” demeye.

 

Salih efendi her defasında reddediyor. “Karın çirkin deseniz, değil, evde mutsuzsun deseniz, mutluyum, çocuğun olmadı deseniz Allah’a şükür sağlıklı çocuklarım var, kadın zengin deseniz,  ihtiyacım yok,  ne diye evleneyim?”

 

Salih efendiden umutları kesilince, bu kez kocasını Hatice ile evlenmeye ikna etmesi için Fâdime’ye sarmaya başlıyorlar.

“Fâdime kadın, kocasını evlendiren kadınlar cennete gider (!)”

“Biliyorum”

“E o zaman ne duruyorsun, Hatice kadınla kocanı evlendirsene”

“Bilmem ki abla, Salih efendi ister mi?”

Hayır istemez, hiç söylemese de Salih efendi beni sever, üstüme kuma getirmez diye içten içe güveniyor Fâdime kadın.

Ama baskılar öylesine artıyor ki, Fâdime kocasını evlendirmezse cehennemde cayır cayır yanacağını düşünmeye başlıyor. Sık sık kocasına evlen demeye başlıyor, “Hem bana arkadaş olur, ev işlerinde yardım eder.”

“Bak Fâdime, bana evlen evlen diyorsun, pişman olursun sonra”

“Yok efendi, olmam” diyor ince ve çekingen sesiyle Fâdime.

Salih efendinin direnci uzun süre sonra nihayet kırılıyor, istemeyerek de olsa Hatice kadınla evlenmeye karar veriyor.

 

Düğün hazırlıkları başlıyor, geniş bahçenin bir tarafına Hatice kadın için ayrı bir ev inşa ediliyor. İçinin temizliğini, alış verişini, yerleştirmesini Fâdime elleriyle yapıyor. Tahta sedire serdiği kanaviçe örtüleri, ipek saten yorgan örttüğü gelin yatağını gururla  seyrediyor. Sanki kocasını değil de kızını evlendiriyor gibi mutlu ve heyecanlı.

 

“Kocasını evlendiren kadınlar cennete gider (!)”

Cennet onun için garantidir artık.

Sıcak bir yaz günü, bahçedeki büyük dut ağacının altına sofralar kuruluyor, danalar kesiliyor, keşkek, biber patlıcan kızartması, etli nohut, bulgur pilavı, buz gibi ayran, şıra, taze incir, kavun, karpuz, zengin bir sofra, davullar, zurnalar ile Salih efendi Hatice kadın ile evleniyor.

 

Salih efendi istemiyor aslında böyle büyük düğün yapılmasını, “Biz delikanlı mıyız, hoca kıyıversin nikahımızı” diyor ama hem Fâdime, hem eş dost “Olur mu öyle şey, şanına yakışan bir düğün yap” diye ısrar ediyor, Hatice de gönüllü zaten, genç kız gibi davullu zurnalı evlenmeye çok hevesli.

 

Bütün davetliler gidip el ayak çekilince Hatice kadını aynı bahçe içindeki kendi evine götürüp bırakıyorlar. Hatice kadın, Fâdimenin hazırladığı sedirin üstünde, kırmızı bindallısı, al duvağı ile saatlerce Salih efendinin gelmesini, duvağını açmasını, boynuna yüz görümlüğü beşi bir yerdeyi takmasını bekleyip duruyor.

 

Oysa Salih efendi, sanki o gece kendi düğünü olmamış gibi Fâdime kadının yanına yatıp beline sarılmıştı. Bu duruma Fâdime de şaşırmıştı. Neden gitmiyor diye merak içindeydi. Çok sıcaktı, kocasından biraz uzaklaştı, uyuyor numarası yaptı. Salih efendi iki saat sonra Fadime’nin uyuduğundan emin olunca sessizce kalktı, kapıyı dikkatle açıp dışarı çıkıyor.

 

Kocasının kalktığını duyan Fâdime, hemen başına yeldirmesini alıp kocasının peşine düştü. Geceydi, karanlıktı ama başı açık dışarı çıkamazdı. Ses çıkarmaya korkarak incir ağaçlarının arkasına gizlenerek ilerledi, kocasının yüz metre ötedeki yeni gelin evinin kapısını çalışını izledi. Dalında kuruyan birkaç incirin pat diye önüne düşmesiyle irkildi, kalbi gümbür gümbür atmaya başladı. Öylesine atıyordu ki yirmi metre uzağındaki kocasının duyacağından korkuyordu.

 

Gecenin sessizliğinde kapı ince bir gıcırtıyla açıldı. Gaz lambasının kör ışığında Hatice’yi göremedi ama “Neğede kaldın efendi, çok beklettin” diyen sesini duyunca yüreği cızzz ediverdi ve “Ah! Ben ne yaptım” diye ağacın altına çöktü.

 

Kumasıyla hiçbir zaman arası iyi olmadı ve kocası yaşadığı sürece ikinci bir kadınla paylaşmanın acısını duydu hep. Ama 1942’de bu dünyadan göçene kadar yine de sarsılmaz bir inançla “Ben kocasını evlendirmiş kadınım, cennete yerim hazır (!)” diye övünmekten de geri durmadı.

Buket SARAN 

OLAY AYDIN

 





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

görükle escort bursa masöz escort bursa yabancı escort çekirge eskort otele gelen escort görükle escort bursa evi olan escort
serdivan escort kocaeli escort bayanlar escort bodrum bodrum escort
canlı bahis siteleri
anal porno türkçe porno izle türbanlı porno izle
escort escort bayan escort istanbul adalar escort anadolu yakası escort anal escort arnavutköy escort atakent escort ataköy escort ataşehir escort avcılar escort avrupa yakası escort bağcılar escort bahçelievler escort bahçeşehir escort bayrampaşa escort beşiktaş escort beykent escort beykoz escort beylikdüzü escort beyoğlu escort bostancı escort büyükçekmece escort çapa escort çatalca escort çekmeköy escort erenköy escort etiler escort eyüp escort fatih escort fenerbahçe escort florya escort fulya escort gaziosmanpaşa escort gecelik escort göztepe escort grup escort gülbağ escort güngören escort halkalı escort haramidere escort hasanpaşa escort ikitelli escort iranlı escort ıspartakule escort istanbul masaj salonu masöz bayan japon escort kadıköy escort kağıthane escort kartal escort kayaşehir escort kızıltoprak escort küçükçekmece escort küçükyalı escort kurtköy escort mahmutbey escort maltepe escort merter escort nişantaşı escort ortaköy escort osmanbey escort pendik escort rus escort sahibe escort sancaktepe escort sarıyer escort şerifali escort şile escort silivri escort şirinevler escort şişli escort şişli masöz suadiye escort sultanbeyli escort sultangazi escort taksim escort topkapı escort türbanlı escort tuzla escort ümraniye escort üsküdar escort zenci escort zeytinburnuescort izmit escort porno izleeskort seks hikayesi hd porn
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Beşiktaş 34 22 6 6 72 35 72 +37
2 Fenerbahçe 34 21 7 6 61 34 69 +27
3 Galatasaray 34 20 8 6 66 33 66 +33
4 Trabzonspor 35 16 7 12 42 33 60 +9
5 Alanyaspor 35 16 12 7 55 39 55 +16
6 Hatayspor 34 15 11 8 57 43 53 +14
7 Gaziantep FK 34 13 9 12 51 42 51 +9
8 Sivasspor 34 12 7 15 47 40 51 +7
9 Fatih Karagümrük 34 13 10 11 49 40 50 +9
10 Göztepe 35 12 12 11 51 48 47 +3
11 Çaykur Rizespor 34 10 12 12 44 54 42 -10
12 Antalyaspor 35 9 11 15 36 47 42 -11
13 Konyaspor 34 10 13 11 42 45 41 -3
14 MKE Ankaragücü 34 10 16 8 42 54 38 -12
15 Yeni Malatyaspor 34 8 13 13 40 46 37 -6
16 Kasımpaşa 35 9 16 10 37 51 37 -14
17 Başakşehir FK 34 9 16 9 37 53 36 -16
18 Kayserispor 34 8 15 11 26 43 35 -17
19 BB Erzurumspor 35 8 17 10 36 58 34 -22
20 Gençlerbirliği 34 8 18 8 34 60 32 -26
21 Denizlispor 34 6 19 9 32 59 27 -27
Takım O G M B A Y P AV
1 Giresunspor 31 19 6 6 49 24 63 +25
2 Adana Demirspor 31 18 6 7 54 26 61 +28
3 Samsunspor 31 17 4 10 51 29 61 +22
4 Altay 31 18 10 3 61 34 57 +27
5 İstanbulspor 31 17 8 6 57 32 57 +25
6 Altınordu 31 15 8 8 50 43 53 +7
7 Ankara Keçiörengücü 31 14 10 7 40 26 49 +14
8 Ümraniyespor 31 13 10 8 43 41 47 +2
9 Tuzlaspor 31 14 12 5 43 45 47 -2
10 Bursaspor 31 13 14 4 50 51 43 -1
11 Bandırmaspor 31 11 14 6 40 42 39 -2
12 Boluspor 31 11 15 5 34 38 38 -4
13 Balıkesirspor 31 9 14 8 34 43 35 -9
14 Adanaspor 31 9 15 7 42 48 34 -6
15 Menemenspor 31 6 12 13 34 53 31 -19
16 Akhisarspor 31 7 19 5 33 55 26 -22
17 Ankaraspor 31 5 18 8 29 54 23 -25
18 Eskişehirspor 31 1 22 8 21 81 8 -60
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 35 26 2 7 75 22 85 +53
2 Sakaryaspor 35 18 5 12 63 33 66 +30
3 Kırşehir Belediyespor 35 19 8 8 50 27 65 +23
4 Kırklarelispor 35 17 6 12 56 30 63 +26
5 Van Spor 35 19 10 6 54 31 63 +23
6 Bodrumspor 35 17 11 7 75 48 58 +27
7 Etimesgut Belediyespor 35 17 11 7 55 29 58 +26
8 Turgutluspor 35 16 15 4 44 53 52 -9
9 Karacabey Belediyespor 35 13 12 10 48 39 49 +9
10 Tarsus İdman Yurdu 35 13 12 10 53 47 49 +6
11 Serik Belediyespor 35 12 10 13 47 46 49 +1
12 Pendikspor 35 14 16 5 58 47 47 +11
13 Pazarspor 35 14 16 5 56 56 47 0
14 Bayburt Özel İdare Spor 35 13 17 5 45 55 44 -10
15 Sivas Belediyespor 35 9 13 13 51 47 40 +4
16 1922 Konyaspor 35 10 16 9 43 45 39 -2
17 Kastamonuspor 35 8 15 12 29 49 36 -20
18 Elazığspor 35 9 21 5 47 80 29 -33
19 Mamak FK 35 6 23 6 30 108 24 -78
20 Kardemir Karabükspor 35 1 32 2 13 100 2 -87
Takım O G M B A Y P AV
1 1928 Bucaspor 28 19 2 7 55 17 64 +38
2 Diyarbekirspor 28 19 2 7 41 17 64 +24
3 Yeşilyurt Belediyespor 28 16 7 5 47 24 53 +23
4 Ofspor 28 13 5 10 41 30 49 +11
5 Arnavutköy Belediye 28 13 8 7 40 29 46 +11
6 Edirnespor 28 11 9 8 33 31 41 +2
7 Belediye Derincespor 28 10 8 10 37 27 40 +10
8 Fatsa Belediyespor 28 10 10 8 22 28 38 -6
9 Artvin Hopaspor 28 9 10 9 39 41 36 -2
10 Kızılcabölükspor 28 8 10 10 29 31 34 -2
11 Nevşehir Belediyespor 28 8 13 7 27 27 31 0
12 1877 Alemdağspor 28 8 15 5 35 48 29 -13
13 Çankaya FK 28 8 16 4 23 46 28 -23
14 Antalya Kemerspor 28 6 16 6 25 46 24 -21
15 Payasspor 28 5 15 8 28 48 23 -20
16 Manisaspor 28 1 18 9 20 52 12 -32
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 23/04/2021 Gençlerbirliği vs Çaykur Rizespor
 24/04/2021 Konyaspor vs Hatayspor
 24/04/2021 Trabzonspor vs Fatih Karagümrük
 24/04/2021 Antalyaspor vs Galatasaray
 24/04/2021 Beşiktaş vs Kayserispor
 24/04/2021 Denizlispor vs Sivasspor
 25/04/2021 Yeni Malatyaspor vs MKE Ankaragücü
 25/04/2021 Başakşehir FK vs Alanyaspor
 25/04/2021 Gaziantep FK vs BB Erzurumspor
 25/04/2021 Fenerbahçe vs Kasımpaşa
 27/04/2021 Fatih Karagümrük - Antalyaspor Fatih Karagümrük ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Fatih Karagümrük yenilmez
 28/04/2021 Kayserispor - Denizlispor Kayserispor ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Denizlispor yenilmez
 28/04/2021 Göztepe - Trabzonspor Trabzonspor ligde deplasmandaki son 15 maçında hiç kaybetmedi  Trabzonspor yenilmez
 28/04/2021 Kayserispor - Denizlispor Denizlispor ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kazanamadı  Kayserispor yenilmez
 28/04/2021 Çaykur Rizespor - Beşiktaş Çaykur Rizespor ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Çaykur Rizespor yenilmez
 29/04/2021 Sivasspor - Yeni Malatyaspor Sivasspor ligdeki son 13 maçında hiç kaybetmedi  Sivasspor yenilmez
 29/04/2021 Sivasspor - Yeni Malatyaspor Yeni Malatyaspor ligde deplasmandaki son 7 maçında hiç kazanamadı  Sivasspor yenilmez
 29/04/2021 MKE Ankaragücü - Gaziantep FK MKE Ankaragücü ligde evindeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  MKE Ankaragücü yenilmez
 29/04/2021 Alanyaspor - Fenerbahçe Fenerbahçe ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kaybetmedi  Fenerbahçe yenilmez
 29/04/2021 MKE Ankaragücü - Gaziantep FK Gaziantep FK ligde deplasmandaki son 10 maçında hiç kazanamadı  MKE Ankaragücü yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/04/2021 Adanaspor vs Ümraniyespor
 25/04/2021 Akhisarspor vs Altay
 25/04/2021 Altınordu vs Giresunspor
 25/04/2021 Ankaraspor vs Bandırmaspor
 25/04/2021 Balıkesirspor vs Ankara Keçiörengücü
 25/04/2021 Boluspor vs Samsunspor
 25/04/2021 Bursaspor vs İstanbulspor
 25/04/2021 Menemenspor vs Eskişehirspor
 25/04/2021 Tuzlaspor vs Adana Demirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/04/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Kırşehir Belediyespor
 28/04/2021 Elazığspor vs Mamak FK
 28/04/2021 Etimesgut Belediyespor vs Pazarspor
 28/04/2021 Eyüpspor vs Tarsus İdman Yurdu
 28/04/2021 Kardemir Karabükspor vs Karacabey Belediyespor
 28/04/2021 Kastamonuspor vs Van Spor
 28/04/2021 Serik Belediyespor vs Bodrumspor
 28/04/2021 Sivas Belediyespor vs Pendikspor
 28/04/2021 Turgutluspor vs Sakaryaspor
 28/04/2021 1922 Konyaspor vs Kırklarelispor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/04/2021 Antalya Kemerspor vs Manisaspor
 25/04/2021 Çankaya FK vs Artvin Hopaspor
 25/04/2021 Diyarbekirspor vs Belediye Derincespor
 25/04/2021 Edirnespor vs 1928 Bucaspor
 25/04/2021 Fatsa Belediyespor vs 1877 Alemdağspor
 25/04/2021 Ofspor vs Arnavutköy Belediye
 25/04/2021 Payasspor vs Kızılcabölükspor
 25/04/2021 Yeşilyurt Belediyespor vs Nevşehir Belediyespor
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARA
YUKARI