Bugun...


Ahmet ZEKİ MUSLU

facebook-paylas
KIZILBÖRKLÜCELİ MUSTAFA VE BİR TÜRKMEN AĞITI
Tarih: 11-01-2019 00:00:00 Güncelleme: 20-01-2019 12:38:00


KIZILBÖRKLÜCELİ MUSTAFA VE BİR TÜRKMEN AĞITI

Bizim tarihimizde ve edebiyatımızda Börklüce Mustafa olarak bilinen ve anılan kişi ile ilgili her bilgi eksik ve yanlıştır. O, bir Mustafa Bey’dir. 14. yüzyıl sonlarıyla 15. yüzyıl başlarında Tire- Karabarun-Aydın üçgeninde yaşayan bir Türkmen beyidir. Yaşadığı çevrede Gümlüoğlu olarak tanınır, bilinirdi. Güme dağlarının (bu günkü Aydın dağları) iki yanındaki Türkmenlerin çok sevdiği bir inanç ve oymak “aşiret” beyiydi. Ataları, Selçuklu yönetici ailesinden gelen Türkmen beylerindendi. Mustafa, Tire’nin, Aydın Güzelhisar’ına yakın Kızılbörklü köyünde yaşayan bir beydi. Köyünün adından dolayı, kendisine kimileri Kızılbörklü, kimileri Kızılbörklüceli, kimileri de Börklüleceli Mustafa da derdi.

 

Börk, Türkmenlerin öteden beri başlarına giydikleri bir başlıktı.

Mustafa’nın babası Burhaneddin, Türkmenler arasında “Kadı Sultan” olarak bilinir, tanınırdı. Halk, bu adın manevi çağrışımını düşünerek Kızılcabörklüceli Mustafa’ya “Dede Sultan” da derlerdi. Kızılbörklüceli Mustafa, yönetici ve savaşçılığının yanı sıra, tasavvuf kültürü olan bağı nedeniyle, halk arasında “Dede” olarak da sevilen ve sayılan biriydi.

 

Tasavvufa ilişkin görüşlerini anlattığı “Tasvir- el Kulub” adında bir eseri vardı. Bu kitabı, 1940’lı ve 1950’li yıllarda Aydın il halk kütüphanesinde gören ve okuyanlar vardır. Bu gün, bu kitap nedense kayıptır.

 

Kızılbörklüceli Mustafa Bey’in yaşadığı yöre, Türkmenlerinin yürekten inandığı ve bağlandığı Simavna Kadısıoğlu Şeyh Mahmut Bedreddin’in doğup büyüdüğü yöreydi. Mustafa ile Bedreddin aynı soyun, kültürün ve inancın çocuklarıydı. Bedreddin’in babası İsrail, Kızılbörklü köyüne komşu,
Eğirdere köyündendi.

 

I. Kosova Savaşı’nda Murat Hüdavendigar Han şehit düştü. Murat Hüdavendigar Han’a yardımcı olan Anadolu beyleri, Yıldırım Bayezid’in, babasının bedeni soğumadan kardeşi Yakup Çelebi’yi boğdurunca, Türkmen beyleri ‘bu bizim töremizde yoktur’ dediler, ayrıldılar, beyliklerinin başına döndüler.

 

Yıldırım Bayezid tahta oturunca, kendisine yüz çeviren Türkmen beylerinin üzerine yürüdü, topraklarını ellerinden aldı. Bununla kalmadı Aydıneli’nin yetiştirdiği; Kızıl Deli Sultan, Sefer Şah, Yegan Baba, Gazi Arslan, Gazi Malkoç, Abdurrahman Gazi ve Demir Baba gibi ilim ve devlet adamlarını topladı, götürdü. Osmanlı eksiğini ve açığını Türkmenlerden tamamladı. Şeyh bedreddin’in babası İsrail Bey de Yıldırım Bayezid tarafından Balkanlara götürüldü. Edirne yakınlarındaki Simavna’ya kadı olarak tayin edildi

 

Mustafa ve Bedreddin çocukluk arkadaşıdır. Bedreddin, Tire’den ayrılmadan önce Mustafa ile sık sık bir araya gelir, saatlerce konuşur, düşünce olarak birbirlerini tamamlarlardı.

 

Bedreddin, ömrü medrese ve tekkelerde geçen bir düşünce adamıdır, Kızılbörklüceli Mustafa bir düşünce ve eylem adamıdır, ömrü yalın kılıç halkın arasında geçmiştir. Bedreddin barışçıdır, Mustafa savaşçıdır. Kızılbörklüceli Mustafa, Bedreddin’in halifesi ve müridi değildir. Mustafa kendi başına bir düşünce ve eylem adamıdır.

 

Sözü uzatmayayım. Kızıbörklülceli Mustafa 1414-1417 yılları arasında Güzelhisar (Aydın)- Reşadiye (Ortaklar) ve Karaburun arasında bir halk ayaklanması başlattı. Bu ayaklanma Osmanlı’ya karşı yapılan ilk ciddi halk ayaklanmasıdır. Mustafa, yakalandı ve Aydınoğulları’nın beylik merkezi konumundaki Ayasuluğ’a (Selçuk) getirildi. Osmanlı Veziriazamı (Arnavut) Bayezid Paşa ve Şehzade Murat (II.Murat) tarafından bir devenin hamutu üzerine oturtularak çarmıha gerildi, Ayasuluğ sokaklarında gezdirildi ve öylece ortadan kaldırıldı.

 

Onun öldürülmesinden sonra, bir Türkmen ozanı, öyle bir ağıt yaktı ki (1417), üzerinden tam altı yüz yıl geçti, ağıt hâlâ dün söylenmiş gibi belleklere kazındı kaldı.

Ağıtı okuyun bakalım, belki beğenirsiniz.

 

BİR TÜRKMEN AĞITI
Aydın ellerinde ceran gezerdi
Analar al yeşil tuğra bezerdi
Bacılar tuğraya sedef dizerdi,
Sedef'in üstüne ayet yazardı

 

İriş pirim iriş, gör ki olanı
Kurtar muhannetten elde kalanı
Başparmak üstünden bir bulut ağdı
Bulut değildi bir koca dağdı


Alazlanıp gelen billah çerağdı
Irahmet çekildi, ok, cıda yağdı
İriş koç yiğidim uğrular geldi
Uğrunun soluğu bağrımı deldi


Kılıç üşürürdü, beyi, sultanı
Atını koşturdu veziri, hanı
Biz de helal ettik bu kuşça canı
And verdik yoluna, dökeriz kanı


İriş Dede Sultan, kavgaya iriş
İmdi can günüdür, gazaya giriş
Aydın'da Ortaklar, Karaburun'da
Kılıç ceran oldu, oynuyor kında


Bir elim harmanda, bir elim kanda
Kanara kurarız biz de yakında
İriş koç yiğidim er meydanına
Sultanın ettiğin koma yanına


Sultanoğlu, leşkerine başvurdu
Buyruğunu dört bir yana duyurdu
Kılıç çaldı, ana, bebe savurdu
Yalım esti her yanları kavurdu

 

Vur yoldaş vuralım, kavga günüdür
Ahırı evveli, gine ölümlüdür
Sultana paşadan muştu salındı
Leşker ortasında ziller çalındı


Dedemin başına ferman kılındı
Bir seher vaktiydi kaddi alındı
Sesimi banlasam varabilmez
Gayri benim yüzüm gülebilmez.

Ahmet Zeki MUSLU

( OLAY AYDIN ) 



Bu yazı 58625 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 34 13 13 8 47 46 47 +1
6 Fenerbahçe 34 11 10 13 44 44 46 0
7 Antalyaspor 34 13 15 6 39 55 45 -16
8 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
9 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
10 Kayserispor 34 10 13 11 35 50 41 -15
11 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
12 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
13 MKE Ankaragücü 34 11 16 7 38 53 40 -15
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 34 11 18 5 37 42 38 -5
16 Bursaspor 34 7 11 16 28 37 37 -9
17 BB Erzurumspor 34 8 15 11 36 43 35 -7
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
HABER ARA
YUKARI