Bugun...



DAĞ KÖYLERİNDE ÇOCUK OLMAK


facebook-paylas
Güncelleme: 23-11-2019 11:19:24 Tarih: 23-11-2019 02:44

DAĞ KÖYLERİNDE ÇOCUK OLMAK

DAĞ KÖYLERİNDE ÇOCUKLAR
Zeki Oğuz
“Bir oğlum olsa versem hocaya/okuya okuya çıksa heceye”
(Bir Konya türküsü)
Köylü kadının gebelik dönemi şehirdeki gibi ayrıcalıklı bir dönem değildir. Hele mevsim iş mevsimiyse kadın, doğum gününe kadar, sağlıklı günlerindeki gibi çalışır. Hem diğer işlerini yapar hem de doğacak çocuğun giysilerini hazırlar.
Doğum sırasında köyde ebelikten anlayan kadınlardan biri çağrılır. Çocuk doğunca elleri, ayakları tuzlanır. Yumurta kırılır, içine pekmez dökülerek anneye yedirilir. Komşu ve akrabalar doyga çorbası yapıp getirirler.
Çocuğun kırkı çıkmadan yıkanmaz. Köylüler çocuklarının genellikle erkek olmasını isterler. Kız büyüyünce kocaya varır, çekip gider, diye, düşünürler. Erkek çocuk büyüyünce evin işlerini görecek, anne/baba ihtiyarlayınca onlara bakacaktır. Erkek çocukları olmayan eşler, erkek çocuk oluncaya kadar çocuk yapmaktan çekinmezler.
Çocuklar beşik ya da salıncaklarda yatırılır. Beşiğin içine minder serilir, minderin ortasındaki deliğe silbiç yerleştirilir. Çocuk tuvaletini buna yapar. Köy kadını rahatlık ve temizlik bakımından beşiği tercih eder. Beşiği olmayan aileler komşularından ödünç alırlar.
Çocuğun adını aile büyüğü kor, genç babanın bu konuda söz hakkı yoktur. Hatta babanın büyüklerin yanında çocuğunu sevmesi ayıplanır. Konulan ad bir aile büyüğünün, hısımlar arasında çok sevilen birinin adı olabilir.
Çocuğa nazar değmesin, diye akraba olmayanlara göstermek istemezler. Nazarları geçer, diye, gök gözlü insanların çocuğa bakmasına izin vermezler. Kısmeti bağlanmasın, diye, göbeği düşünceye kadar çocuğun yanında iş yapılmaz. Çocuğun kırkı çıkmadan o eve başka lohusa kadın giremez. Girerse kırk basmasından korkulur. Evde iki körpe çocuk varsa iğne değiştirilir. Kırk bastığına inanılırsa aydaş aşı pişirilip yedirilir. Aydaş aşı pişerken yoldan gelip geçenler ocağın altına birer parça çalı atarlar.
Çocuk yürümeye başlayınca kösteği kırılır. Çocuğun ayaklarına bir ip bağlanır. Mahalleden çağrılan iki çocuktan hangisi ipi önce çözerse yarışı kazanmış sayılır, çocuğun annesinden armağanlar alır.
Çocuk doğduğu andan itibaren annesinin sırtındadır. Anne bağ belliyorsa çulun arasına sarıp kuytu bir yere yatırır. Ekin dağındaysa kavak dallarından bir çerke yapılır, çerkenin üzeri çullarla örtülür, çocuğu rüzgardan, tozdan, güneşten korur. Kimi zaman çocuk saatlerce ağlasa bile sesini duyan olmaz. Ancak dinlenme anlarında çocuğu emzirir, altını değiştirirler.
Çocuk beş/altı yaşına basınca ufak tefek işlerde ailesine yardım etmeye başlar. Yavaş yavaş yumuş buyrulma zamanı gelmiştir artık. Büyüdükçe ekin tarlasında öküzleri, atları gütmeye başlar. Dölde, yaylada kuzuları gütmek de onun işidir. İlkokuldan sonra artık büyümüş sayılır. Daha ağır işler onu beklemektedir. Kimi yoksul ailelerin çocukları ilkokulu bitirince yabana gittikleri olur, tuğla ocaklarında kalıpçı olarak çalıştırılır.
Çocuk sünnet olduğunda bütün köylü sünnet evine ülü götürürler. Baba arazisi varsa ilerde çocuğun masraflarına kullanmak üzere ağaç diker.
Köy yerinde yaşam büyükler için ne denli zorsa, aynı zorluklar çocuklar için de geçerlidir. Hiçbir çocuk üretim içinde yer almaktan, çalışmanın zorluklarından kurtulamaz. Onların da yapacakları bir yığın iş vardır. Dört mevsim büyüklerinin peşinde oradan oraya sürüklenip dururlar.
Öyle de olsa bütün köy çocukları en ağır işlerin arasında bile kendilerine göre oyunlar yaratmasını bilirler. Eğlenmenin bir yolunu bulurlar. O kolaycı, pratik akıllarıyla en olmadık şeyleri bile bir eğlenceye çevirirler. Böylece farkında olmadan kendi kültürlerini de yaratırlar. Manileri, deyişleri, tekerlemeleri, oyunlarıyla cıvıl cıvıl bir kültürdür bu. Güzel bir havada bir köy çocuğu kapalı bir mekanda duramaz. Hemen üçü beşi bir araya geliverir saklambaç, çelik çomak, fotak oynarken buluverirler kendilerini.

Neşeli sesleri doldurur havayı.
“İnce minare/dibi kanare/bitmiş pekmez/yerinden kalkmaz/korkan korksun/korkmayan benden kaçsın.”
Kapalı bir yerde kaldıklarında oynadıkları en güzel oyun ebe seçmedir. Daire biçimi oturup ayaklarını birbirine dayayarak tekerleme söylerler. Her tekerlemenin sonunda bir ayak oyundan çıkar, kimin ayağı sona kaldıysa oyunu yitirir.
“Edir nene/ büdür nene/büdür nene/suya düşmüş kadın nene/elcik bülcük/aradan Ahmet önce sen çık.”
Başka bir oyun tekerlemesi şöyle.
“Ene mene/engişdene/lale kökü/dilber otu/tas tus/engili mengili gız.”
Daha kısaları da vardır.
“Çit bit/aradan önce sen çık/inci minci/kim birinci.”
Çocukların uzun kış gecelerinde severek oynadıkları oyunlardan biri bilmece sormaktır. Biri bir bilmece sorar, “bilirsen İstanbul senin olsun, bilmezsen sen bana ne verecen” der.Karşısındaki çocuk da ona başka bir şehir adı söyler. Oyun böylece saatlerce sürer.
Çeşitli oyunlar, durumlar, olaylar için çocukların söyleyecekleri bir sözleri vardır, işte onlardan bir harman.
“Bakan bakan bir olsun/ at b.dan atlasın/ Cuma günü çatlasın.
Aya bak, altındaki taya bak
Bu ne? Hamam/herkes evine tamam.
Bu ne? Biber/ocak başında geber.
Zıvlak zıvlak zıvara /çal g.nü duvara
Küsene kündüre/ayağına b. Lu gundura
Güneşimde duran/bitli çorba yiyen/yarın birgün ölen.
Leylek leylek lekirdek/hani bana çekirdek/çekirdeğin içi yok/sülümanın suçu yok.
Bazı çocuk oyunlarını sayacak olursak: çelik çomak, topaç, pampam, körebe, üçtaş, beş taş, bilye, futbol, yağ satarım bal satarım, ebe seçme, güccelik, evcilik, sapan atma, çember çevirme, kartopu, düdük çıkarma, daha sayamadığım onlarca oyun. Küçük plastik toplar çıkmadan önce bez parçalarından kendileri yaparlardı toplarını.

Zeki OĞUZ

OLAY AYDIN 

 

 

 




Bu haber 76131 defa okunmuştur.


FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER GÜNDEM Haberleri

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
104089 Okunma
86233 Okunma
75192 Okunma
72818 Okunma
57460 Okunma
55543 Okunma
53177 Okunma
53010 Okunma
52876 Okunma
52413 Okunma
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 34 13 13 8 47 46 47 +1
6 Fenerbahçe 34 11 10 13 44 44 46 0
7 Antalyaspor 34 13 15 6 39 55 45 -16
8 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
9 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
10 Kayserispor 34 10 13 11 35 50 41 -15
11 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
12 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
13 MKE Ankaragücü 34 11 16 7 38 53 40 -15
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 34 11 18 5 37 42 38 -5
16 Bursaspor 34 7 11 16 28 37 37 -9
17 BB Erzurumspor 34 8 15 11 36 43 35 -7
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
HABER ARA
YUKARI YUKARI